Seks is overrated

Van schaars geklede vrouwenop bushokjes, overspeldrama’s in de media, tot christelijke kuisheidscampagnes; in onze maatschappij raken mensen nog steeds gemakkelijk oververhit van seks. De evolutie en cultuurhistorische drijfveren zijn de oorzaken van deze oververhitting.

Seks geeft spanning
‘Sex sells’ weet iedere reclamemaker, dus vind je overal in onze maatschappij in meer of mindere mate subtiele verwijzingen naar seks. Tegelijkertijd is de praktijk van seks sterk gebonden aan allerlei sociale regels. Seriële monogamie (meerdere malen achtereenvolgens één seksuele partner tegelijkertijd hebben) wordt bijvoorbeeld in onze westerse cultuur gezien als de moreel hoogste weg, wie seks heeft met iemand anders dan eigen partner is ‘ontrouw’ en jonge meiden zijn doodsbang als ‘slet’ bekend te staan bij leeftijdsgenoten.
Hoewel seks als bezigheid tot ultieme ontspanning leidt, is het sociaal emotioneel gezien een veroorzaker van veel ongezonde stress.

De evolutie van seks
Seks is een voorplantingsmechanisme dat zich heeft ontwikkeld tot een bindingsactiviteit of recreatieve activiteit. Oerlust was nodig om zaad te verspreiden bij genetisch ideale exemplaren van de andere sekse. In de vroege jaren werden vrouwen met brede heupen en grote borsten gezien als de meest ideale sekspartners, zij werden gezien als het meest vruchtbaar en gebouwd om kinderen te baren en te zogen. Pas in de laatste decennia richt de oerlust zich niet meer op genetisch zichtbare tekenen van vruchtbaarheid maar op andere prikkels die veel meer te maken hebben met het belang van schoonheid en de sociale status die dit tegenwoordig geeft. Wie schoonheid heeft, heeft (meer) kans op succes.
Aan de andere kant heeft seks met een knappe man of knappe vrouw geen enkel direct fysiek resultaat op de mate van succes, waar het vroeger juist wel fysiek resultaat op kon leveren wanneer je gemeenschap had met een vruchtbare vrouw. Deze onlogische drive is het eerste teken van de mythe waartoe seks is verworden in de 21e eeuw.

Cultuur historisch
In de voortplanting had de vrouw een ontvangende rol en de man een verspreidende rol, maar in oude culturen was de vrouw vaak gelijk aan de man. Pas in de Assyrische tijd, waarin het recht van de sterkste werd vereerd, wordt de vrouw gezien als eigendom van de man. Was zij eenmaal het eigendom van een man, dan mochten andere heren geen kinderen bij haar verwekken. Dus seks werd een privilege voor de man of beter gezegd, de eigenaar van de vrouw. Seks werd een eigendomsrecht.
De Oud-Griekse cultuur, toch bekend om haar wijsheid, onderstreepte de seksuele privileges van de man. Het was prima als mannen met meerdere vrouwen (en mannen) seksuele relaties onderhielden maar het was ten strengste verboden voor vrouwen die vrijheid te genieten.
Pas in de Romeinse tijd kwam er ook voor (voorname) vrouwen ruimte om hun seksualiteit te exploreren.
De seksuele vrijheid werd echter door het opkomende christendom sterk onder druk gezet. Dit komt tot een climax in de 5e eeuw als onder invloed van met name Augustinus seksualiteit ernstig gewantrouwd wordt. Het dient alleen binnen een christelijk huwelijk plaats te vinden en met als enig doel de voorplanting. Kerkvader Augustinus, combineerde het denken van de Hellenistische filosoof Epicurus met de Paulinistische interpretatie van de woorden van Jezus Christus. Epicurus streefde naar ‘ataraxia’ wat een toestand van geestelijk welbehagen betekent. Fysiek genot geeft alleen maar een tijdelijke bevrediging en werd daarom als een lagere vorm van welzijn gezien. De christelijke apostel Paulus spreekt in zijn brieven over de lusten van het vlees die gedood moeten worden. De vroegchristelijke kerk meende een verband te zien en pleitte daarom dat de gelovige zo min mogelijk moest hangen/doen aan fysiek genot en tegelijkertijd moest streven naar een spiritueel welzijn.

‘Seks werd een eigendomsrecht.’

Een oerdrift laat zich echter niet blussen door theologie of filosofie. Seksualiteit verdween daarom in de onderwereld, onzichtbaar voor het oog maar springlevend omdat het tot een verboden vrucht was gemaakt.

De mythe van de verboden vrucht

Sigmund Freud was de eerste die seks koppelde aan mythologie (denk bijvoorbeeld aan het Oedipus-complex). Een mythe is volgens de van Dale een gangbare, als onaantastbaar beschouwde, maar ongegronde opvatting. Met een mythe smeden we ons besef van wie we zijn, hoe we hier zijn gekomen, en hoe we in een wereld passen die vol is van gemeenschappen die van de onze afwijken. Een mythe is een vertelling gebaseerd op oer-ervaringen.
De oer-ervaringen van de mens hebben te maken met overleven in subcategorieën als voorziening, bescherming, macht en voortplanting.
Deze ervaringen zijn te vergelijken met een verouderd besturingssysteem dat op de achtergrond nog altijd draait. Als een auto aangeprezen wordt door twee dames in bikini dan koppelen wij dit onbewust aan een de oer-ervaring die zich heeft omgevormd tot een oermythe die ons vertelt dat dit product ons helpt overleven. Dit zelfde geldt voor frisdrank reclames waarin zeer atletische en viriele tuinmannen met ontbloot bovenblijf een suikerrijk goedje opdrinken terwijl een aantal kantoordames in katzwijm vallen bij de aanblik van zulke gezonde genen.
De mythe is dat seks het ultieme middel is om te overleven of om succesvol mens te zijn. Om Descartes te parafraseren: ‘Ik heb seks dus ik besta.’
Maar seks is, vanwege allerlei sociale conventies die onze maatschappij kent, een streng gereguleerde en voor de meeste mensen een schaars middel, in die zin dat over het algemeen seks alleen binnen een (serieel) monogame relatievorm kan plaatsvinden. Tegelijkertijd leeft in ons onderbewustzijn de oerdrift dat we opzoek moeten naar goede genen, mogelijkheden ons zaad te verspreiden. Het wordt problematisch als we volgens de sociale regels leven en onze exclusieve partner een afwijkende seksdrive heeft in bijvoorbeeld gebieden als exploratiedrang, spelbehoefte, genegenheid, libido of seksuele voorkeur.

Om Descartes te parafraseren: ‘Ik heb seks dus ik besta.’

Carl Jung, student van Freud, meende dat mythes projecties zijn van het collectief onbewuste. Wanneer een vrucht verboden wordt, werkt dit een bijna onweerstaanbare lust op. Zo ontstond in onder druk van onze primitieve oerdriften in onze masculiene en door het christendom gecultiveerde maatschappij de mythe van seks als de verboden vrucht.

De gevolgen van de seksrepressie
Freud hield zich erg bezig met het bestaan en de werking van het onderbewustzijn. Volgens Freud onderdrukken we driften als de seks-drive en de death-drive omdat deze ongewenst zijn in onze sociale omgeving. Het wegdrukken van drijfveren kost niet alleen veel energie het is slechts een kwestie van tijd dat hetgeen onderdrukt wordt zich in een minder constructieve vorm ontpopt in een neurose, verslaving of depressie.
Uit steeds meer wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat onze seksuele voorkeur veel meer gradueel is dan absoluut. Dit betekent dat bijna ieder mens in meer of mindere mate biseksueel is. Daarnaast blijkt dat mannen en, veel meer nog, vrouwen niet alleen seksueel geprikkeld raken van de aanblik of aanwezigheid van de exclusieve partner.
Kortom we onderdrukken dagelijks heel vaak en veel seksuele gevoelens. Freud adviseerde niet om neuroses, verslavingen en depressies te voorkomen we altijd maar aan deze gevoelens moeten toegeven. Vanuit de psychoanalyse wordt geadviseerd om onbewuste behoeften in het licht of bewustzijn te brengen zodat je ze leert kennen en er controle over kunt houden.

Emotionele overgevoeligheid
De seksmythe bezorgt ons niet alleen psychische problemen ook emotioneel en relationeel brengt het onnodig schade toe.
Monogame relaties worden afgebakend met seks. Dit betekent dat beide partners aan elkaar beloven zichzelf te ontzien van seksuele relaties met derden. Deze conventie kent zijn oorsprong uit oertradities en religieuze overtuigingen. De sage van de tempelkat legt uit hoe deze overtuigingen en gebruiken ontstaan:

Tijdens een tempelbijeenkomst ergert een priester zich aan een eigenwijze kat die telkens dwars door de samenkomst heen loopt. Hij bindt het beestje voortaan voorafgaand aan de bijeenkomst vast aan een paal midden in de tempel. Na een aantal jaar overlijdt de priester. Zijn opvolger doet zijn best in zijn schoenen te treden en houdt ook het vastbinden van de kat in ere. Als de kat doodgaat, schaft hij zelfs een nieuwe kat aan om het gebruik doorgang te laten vinden.
Na nog een aantal kat- en priesterwisselingen ontwikkelt een priester een theologie over het belang van de kat in de tempeldienst.

Wat begon als een simpele praktische ingreep die paste bij een bepaalde situatie, eindigt in een mythologisch gebruik waar heel veel waarde aan wordt gehecht.

Seks als afbakening
In een ver verleden was het voor het welzijn van een stam, dorp of samenleving handig om seks af te bakenen. Er bestonden nog geen conceptiemiddelen en de verantwoordelijkheid voor een kind kon niet alleen afgelegd worden op de moeder. In later stadium werd seks gezien als het privilege van de man. In het christendom werd het een privilege voor man en vrouw, maar wel een zeer zwaar theologisch geladen privilege.
In de 21e eeuw zijn er anticonceptiemiddelen, seks wordt niet meer gezien als een privilege maar als een natuurlijk eigenschap van elke man en vrouw, godsdienst heeft steeds minder invloed dus theologische argumenten zijn niet meer relevant…

Maar de meeste mensen ervaren grote emotionele pijn wanneer hun partner seksueel contact heeft gehad met een ander.
Hoewel onze maatschappij nog een sterke sexdrive kent, het internet vrije toegang geeft tot een enorme hoeveelheid porno, magazines vol artikelen staan over seksproblemen, is het in het licht brengen seksuele energie vanuit het onderbewuste in de meeste monogame relaties nog een taboe. De mythe wordt in stand gehouden; seks bezit iets magisch en is slechts beschikbaar tussen twee mensen in een (seriële) monogame relatie (of in one-nightstands zonder schijnbare emotionele verbondenheid tot de ‘ware’ gevonden wordt om een monogame relatie mee te onderhouden).

Samenvatting
Omdat seriële monogamie in feite een serie van verschillende partners is, bewijst het dat we seks kunnen hebben met verschillende partners zonder emotionele schade op te lopen.
In ons onderbewustzijn houden onze seksuele prikkels zich al niet aan de afbakening die we onzelf opgelegd hebben, de marketingindustrie maakt hier bijvoorbeeld openlijk gebruik van. We praten er echter niet over omdat deze behoeften een bedreiging vormen voor de mythe die seks is. Deze mythe maakt dat seks overgewaardeerd wordt in onze maatschappij. Deze overwaardering uit zich in drie punten:

1. een excessieve maatschappelijke focus op seks
2. de sterke regulering rondom een natuurlijke drive
3. de emotionele geladenheid met name binnen relaties

We hebben in de 21e eeuw nog niet geleerd op volwassen manier meester te zijn over onze primitieve brein en de behoeften die zich hier eeuwen geleden in hebben genesteld. Daarnaast leven al eeuwen vanuit een theologische benadering van seksualiteit vanuit een religie die voor veel mensen al lang niet meer relevant is.
Freud en Jung hebben aangetoond dat het onderdrukken van de seksdrive schadelijke gevolgen heeft is voor individu en maatschappij.

We hebben in de 21e eeuw nog niet geleerd op volwassen manier meester te zijn over onze primitieve brein en de behoeften die zich hier eeuwen geleden in hebben genesteld.

Seks geeft kleur aan ons mens-zijn, maar is niet hoger of lager dan andere ervaringen die het leven waard maken. Om de ontwikkeling van de mensheid te bespoedigen wordt het tijd dat we gaan inzien dat seks overrated is en dat het daarom onnodig wordt geproblematiseerd.

638 totaal aantal vertoningen, 2 aantal vertoningen vandaag

Deel deze pagina: Share on Facebook0Share on Google+0Email this to someoneTweet about this on TwitterShare on LinkedIn0

Reacties

  1. H zegt

    Dat seks nogal eens tot problemen en discussies leidt, daar zijn we het wel over eens. Maar om het daarom ‘overrated’ te noemen? Die term geeft bij mij toch wel een ander gevoel en vind ik hier niet echt op z’n plaats. Eerder dat seks vaak niet goed op zijn waarde wordt beoordeeld. Maar da’s wat anders dan overrated imo.

  2. Bill Murree zegt

    De kop ‘Seks is Overrated’ zet de lezer bewust op het verkeerde been of strijkt als het ware tegen de haren in.

    Dit doe ik bewust om mijn punt te maken; seks is tot een mythe verworden. Juist het feit dat iets in je direct protesteert als je de kop leest, geeft aan dat de mythe springlevend is.

    Ik ben geen a-seksueel of sekshater. Met dit blog hoop ik juist een impuls aan het seksleven van lezers te geven.

    De reden dat ik gevraagd heb aan de beheerders van Polyamorie.nl om het blog te plaatsen, is dat ik denk dat juist polyamoristen de destructieve kant ervaren van de seks-mythe.

    Seks is de oorzaak dat polyamorie gevoelig ligt in onze maatschappij en nog verre van geaccepteerd is terwijl seks slechts een (natuurlijk) onderdeel is van de liefde. Seks is dus ‘overrated’ in die zin dat het meer gewicht krijgt dan het geheel zelf. Onze maatschappij ziet als het ware door de bomen (seks) het bos (liefde) niet meer.
    Wanneer dit maatschappelijk en individueel in het juiste perspectief gezet worden, zal er denk ik ook meer ruimte komen voor polyamorie.

Geef een reactie