informatie

wat is polyamorie

‘Polyamorie betekent letterlijk ‘meervoudige liefde’ of ‘veel liefde’. Bij polyamorie (vaak afgekort tot PA) gaat het om het kunnen aangaan van meerdere liefdesverbindingen waarbij alle betrokkenen op de hoogte zijn en ermee instemmen. Het gaat om eerlijkheid, staan voor jezelf en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen geluk. Polyamorie is een filosofie over liefde, waarbij je elkaar niet als je bezit beschouwt. Trouw zijn aan jezelf en daarvoor gaan staan is ook een vorm van trouw zijn. Polyamorie biedt mensen die zich niet-monogaam voelen de ruimte om dichter bij zichzelf te blijven, zowel in denken als in handelen en in eerlijkheid.

lees meer...

Polyamorie kent vele verschijningsvormen; waar de een vindt dat elke relatie gelijkwaardig is zonder daar een soort rangorde in aan te brengen, heeft de ander juist de behoefte aan een ‘hoofdrelatie’ met een of meer aanvullende relaties. Weer anderen hebben een driehoeksverhouding, waarbij alle drie de partners een relatie met elkaar hebben. Bij sommige relaties speelt naast intimiteit ook seks een rol, bij andere niet. Polyamorie kan een oplossing zijn als binnen een bestaande relatie de één een andere seksuele voorkeur heeft dan de ander, zoals biseksualiteit of bdsm (sm).

monogamie, polyamorie en swingen

Polyamorie is een breed spectrum van verbindingen tussen monogamie, polyamorie, vrije liefde en swingen. Sommige polyamoreuze relaties zijn net monogaam, maar dan met een extra partner; andere bevinden zich meer aan de kant van swingers. Er zijn ook mensen die het woord relatie niet in de mond nemen (dit wordt RA, Relationship Anarchy, genoemd); zij delen met anderen wat er op dat moment is, en als hun wegen weer scheiden is dat ook goed. Het een is niet beter dan het ander en het een is ook niet polyamoreuzer dan het ander. In het algemeen kun je zeggen dat bij swingen doorgaans seks het doel is, terwijl het bij polyamorie om liefde / liefdesrelaties gaat en waarbij seks eventueel een middel is. De scheidslijn is niet altijd duidelijk en misschien is het ook niet zo belangrijk welk etiketje er op te plakken valt.

eerlijk zullen we alles delen

Het gaat er dus om dat je eerlijk bent naar jezelf en naar je partner(s) over je verlangens en behoeften. Dat betekent niet per se dat je alles met elkaar moet delen; elkaar in liefde loslaten kan soms beter werken dan elkaar alles vertellen. Het hangt er ook vanaf waarom je alles van elkaar wilt weten. Als dat een manier is om controle te houden of om een gevoel van veiligheid te creëren, is het zaak te onderzoeken waar die behoefte vandaan komt. Dat geldt ook voor het vergelijken van de ene relatie met de andere – als je daarmee jezelf gerust wilt stellen, zit er een andere behoefte onder.

niks delen, kiezen!

Sommigen vinden het egoïstisch als iemand niet wil kiezen tussen twee (of meer) partners. Zij hebben geen behoefte aan een andere relatie erbij en ze willen hun partner niet delen. Je zou je botweg kunnen afvragen wie van de twee er dan egoïstisch is, maar op dat niveau los je het probleem niet op. Op het moment dat twee mensen die een relatie met elkaar hebben allebei iets anders willen, hebben ze een gezamenlijk probleem waar ze samen uit moeten zien te komen. Die uitkomst kan zijn dat de een bereid is te onderzoeken waarom hij of zij exclusief wil zijn voor de ander, weer anderen maken de keus om monogaam te leven, ook al voelen ze zich polyamoreus. Het kan ook uitdraaien op het besluit dat het beter is als beide partners hun eigen weg gaan. In dat geval is het belangrijk de relatie goed af te ronden.

visies op polyamorie

In onze cultuur zijn we niet gewend dat we van meer dan een persoon tegelijk kunnen houden. Daar zijn verschillende visies op. Op Wikipedia staat het beter omschreven dan ik het zou kunnen:

“Een veelvoorkomend bezwaar tegen polyamorie is gebaseerd op het geloof dat door het delen van de liefde tussen meerdere partners, de liefde minder wordt. Dit is een malthusiaans argument, een argument vanuit de gedachte van schaarste. Het beschouwt liefde als een goed (zoals eten of ander goederen) dat alleen gegeven kan worden aan iemand door het weg te nemen van een ander.

Polyamoristen verwerpen deze visie op liefde en gaan ervan uit dat liefde niet vermindert door het delen met anderen. Zoals Robert Heinlein het beschrijft, “Liefde wordt niet afgetrokken, maar vermenigvuldigd. Hoe meer men liefheeft, hoe meer men kan liefhebben.” Een voorbeeld waarmee dit vaak geïllustreerd wordt is dat een ouder met twee kinderen niet van één van de kinderen minder houdt door het bestaan van het andere kind.”


poly jargon

De term polyamorie (vaak afgekort tot PA) wordt al sinds de jaren ’60 incidenteel gebruikt. Polyamorie krijgt meer inhoudelijke betekenis wanneer Jennifer Wesp in 1992 de eerste polyamorie nieuwsgroep op internet opricht. Langzamerhand ontstaat een nieuwe terminologie om het discussiëren over polyamorie te vereenvoudigen.

De polyamorist is iemand die een polyamoreuze levenshouding aanhangt en zich ernaar gedraagt. Vaak wordt polyamorist afgekort tot ‘poly’. Weet je niet zeker of je poly bent maar wil je er wel graag achter komen of het iets voor jou is? Dan ben je polynieuwsgierig. Je bent benieuwd of jij poly bent en wilt dit nader onderzoeken.

lees meer...

Om de vorm van een relatie nader te omschrijven wordt door sommigen onderscheid gemaakt tussen primaire, secundaire en tertiaire relaties. Wanneer sprake is van een sterke, langdurige verbondenheid tussen twee partners, waarbij men elkaar min of meer als familie beschouwt, dan is sprake van een primaire relatie. Vaak leeft men samen of is men getrouwd en is er een gezamenlijke financiële huishouding. Soms wonen drie of meer mensen samen die onderling primaire relaties met elkaar onderhouden. Ook alleenwonenden kunnen met meerdere personen tegelijk een primaire relatie onderhouden. Met de term secundair en tertiair wordt bedoeld dat ofwel die relatie op de tweede respectievelijk derde plaats komt (“mijn gezin gaat voor alles, ook voor deze relatie”) ofwel dat die relatie later is ontstaan dan de andere. Met tertiair kan ook bedoeld worden dat twee geliefden elkaar slechts af en toe zien of dat de relatie van korte duur is. Het contact is intiem maar men speelt een niet erg belangrijke rol in elkaars leven.

Lara
Zo’n twee maanden geleden realiseerde Bastijn zich dat hij de relatie met mij op deze manier niet meer trok. Hij vond het moeilijk. Hij is voorstander van een open relatie maar hij wilde niet een secundaire partner zijn voor mij. Hij is dertiger. Hij wil uiteindelijk een gezin stichten en kinderen krijgen. Dat kan hij niet met mij. Omdat hij op mij verliefd is richtte hij zich op mij. Dat hield hem tegen om op zoek te gaan naar een vrouw waarmee hij dat gezin wel kon stichten. Hij stond niet open voor andere vrouwen. Achteraf vertelde hij me: “Onbewust hoopte ik misschien toch dat je voor mij zou kiezen.” Dat is ook wel een beetje mijn schuld. Ik had hele fantasieën waarin ik samen met Bastijn en Justin voor het altaar sta. Waarin we gewoon met z’n allen samenwonen en waarin ik kinderen van mijn beide mannen krijg. Ik zie dat nog steeds wel gebeuren maar Justin heeft daar andere ideeën over.

Isabel
Ik heb één dag een liefdesrelatie gehad met Erik. Dat is zo’n schatje! Ik was bevriend met zijn vrouw Kitty. Kitty en Erik hebben een open relatie. Zij wonen aan de andere kant van Nederland. Via Kitty raakte ik in contact met Erik en het klikte. We mailden en telefoneerden regelmatig met elkaar. Afgelopen zomer is hij een dagje naar mij toegekomen. Het was een prachtige, stralende zomerdag. Robert was een week op vakantie met de jongens. Ik nam vrij en had die dag helemaal voor mezelf. Het was een echte zomeridylle van één dag. Samen zwemmen, samen in het gras liggen en samen vrijen. Het was heel mooi. De lengte van een relatie zegt helemaal niets over de betekenis en de diepte ervan. Het was geweldig om deze dag met elkaar te beleven. Deze dag heeft voor ons allebei veel betekend. We hebben elkaar daarna niet meer gezien maar we spreken elkaar nog steeds elke week. Het is gewoon goed zoals het is.

Niet iedereen zal zijn eigen situatie eenvoudig in één van deze hokjes kunnen plaatsen. Dat hoeft ook niet. Polyamoreuze relaties zijn in verschillende varianten mogelijk. Of een relatie primair, secundair of tertiair is zegt niet per se iets over hoe belangrijk je voor iemand bent of over de diepte van de gevoelens. Het is niet per definitie bedoeld om een hiërarchie in partners mee aan te geven, hoewel het voor sommigen wel zo kan voelen. Het geeft een globale indicatie van de manier waarop je met je partner samenleeft.

De termen primair, secundair en tertiair worden ook wel gebruikt om een gevoelsmatig verschil uit te drukken. Met de term primair duid je aan waar jouw basis ligt. Daar begint het voor jou. De secundaire relatie is er van af geleid. Het gaat om een plaatsbepaling, geen waardeoordeel. Secundaire relaties kunnen primaire relaties worden en omgekeerd. Polyamoreuze relaties kunnen dynamisch zijn.

Wanneer drie mensen aan elkaar verbonden zijn middels liefdesrelaties spreekt men van een driehoeksrelatie. We onderscheiden twee soorten driehoeksrelaties. Wanneer sprake is van een liefdesrelatie tussen alle drie de personen dan noemen we het een triade of triangle. We spreken van een V-relatie als één persoon een liefdesrelatie heeft met twee andere personen. Deze twee andere personen hebben samen geen liefdesrelatie.

Een mono-polyrelatie betekent een relatie waarbij de één monogaam is en de ander polyamoreus.

Een laatste term, die voor sommige mensen onlosmakelijk verbonden is met polyamorie en die bij andere mensen voornamelijk kippenvel oproept, is jalief . Jaloers is ons allemaal bekend. Jalief is de tegenhanger van jaloers. Het jaliefgevoel is een euforisch vreugdegevoel dat je voelt wanneer je echt blij bent over het geluk van iemand anders. Tot voor kort bestond er in het Nederlands geen woord voor dit euforische vreugdegevoel.


Om maar meteen met de eerste associatie te beginnen als we het over de geschiedenis van polyamorie hebben: de jaren zestig. Toen hebben ‘ze’ het geprobeerd, en dat werkte niet: vrije seks. Toch is polyamorie iets anders dan vrije seks. Zeker in de jaren zestig was vrije seks een daad van verzet tegen de burgerlijke moraal. Alles moest kunnen en jaloezie was kinderachtig. Na de jaren zestig is monogamie dan ook lange tijd de heersende moraal geweest.

Als je de ontwikkelingen bekijkt vanaf het begin van de jaartelling tot heden, dan zijn met name de ontwikkelingen in de afgelopen decennia enorm groot geweest. De situatie waarin we ons nu bevinden kenmerkt zich door een grote complexiteit en door een veelheid van trends en ontwikkelingen.

steeds minder huisje-boompje-beestje

Sinds de seksuele revolutie in de jaren zestig is de samenhang tussen liefde, seksualiteit, huwelijk en voortplanting sterk aan het afnemen en zijn verschillende combinaties meer openlijk in onze samenleving aanwezig. Seksualiteit of voortplanting is bijvoorbeeld niet meer exclusief bestemd voor gehuwden. Swingers hebben seks met andere mensen zonder dat men liefde, huwelijk of voortplanting beoogt. Bom-moeders (Bewust Ongehuwde Moeder), lesbische stellen en homostellen kiezen voor een kind zonder dat ze samenwonen met de vader of draagmoeder. Via een spermadonor is zelfs voortplanting mogelijk zonder seks. De meeste jongeren trouwen nog steeds en de betekenis van liefde tussen mannen en vrouwen als voorwaarde voor het huwelijk is toegenomen. Mannen en vrouwen zijn gevoeliger voor elkaar geworden.

Het monogame huwelijk is ontstaan met als doel om vrouw en kinderen een betere positie te geven, van eten te voorzien en van een dak boven hun hoofd. Mannen en vrouwen gaan steeds vaker op basis van gelijkwaardigheid een relatie met elkaar aan. Vrouwen participeren zelfstandig in het arbeidsproces en hebben geen man meer nodig om economische redenen, getuige bijvoorbeeld de opkomst van de Mabelgeneratie volgens Liesbeth Wytzes:  

De Mabelgeneratie zijn vrouwen die, net als Mabel Wisse Smit (prinses Mabel, die getrouwd was met de in 2013 overleden prins Friso), zijn geboren rond 1970. Zij vormen een nieuwe generatie. Ze zijn zeker van zichzelf, assertief, onafhankelijk en vrijgevochten. Hun carrière is even belangrijk of misschien zelfs belangrijker dan een gezinsleven. Ze hebben geen man meer nodig om status, geld, een huis en een auto te bemachtigen. Daar zorgen ze zelf wel voor. Wat werk betreft hebben veel van deze vrouwen lak aan de recessie. Ze zijn er vast van overtuigd dat zij zich wel zullen redden. En alle schroom rond seks lijkt te verdwijnen.

De meeste mannen en vrouwen hebben een economisch en een emotioneel belang om huishouding en zorg voor kinderen te delen. Het verhoogt welvaart en welzijn. Tweeverdieners kunnen zich nu eenmaal gemakkelijker een (luxer) huis permitteren dan alleenverdieners. Van de 2,5 miljoen gezinnen die Nederland telt, heeft ongeveer een kwart één kostwinner; één op de tien is een zogeheten dubbelverdienersgezin en de rest is een anderhalfverdienersgezin. Kinderen leveren veel op, maar kosten ook veel tijd en geld. Het is fijn wanneer je als ouders het genieten van kinderen én de verantwoordelijkheid voor de zorg van kinderen kunt delen. Veel ouders van kinderen bereiken de meest optimale vorm van samenwerken door het runnen van een gezamenlijke huishouding. Daarmee is meteen de grootste wens van kinderen ingewilligd: kinderen willen het liefste in de directe nabijheid van hun vader en moeder opgroeien. Ten slotte is het voor mannen en vrouwen emotioneel gezien fijn om lief, leed en seksualiteit te kunnen delen met een partner.

Al door de eeuwen heen zie je vooral de man meerdere gelijktijdige liefdesrelaties aangaan. Vanwege de machtsongelijkheid tussen mannen en vrouwen en het risico op zwangerschap werden vrouwen in dit opzicht onderdrukt. Met de verzelfstandiging van de vrouw en door het gebruik van voorbehoedsmiddelen zoals de pil zie je dat vrouwen steeds vaker niet-monogaam gedrag vertonen.

gelijkwaardigheid

Wat is te verwachten op relationeel gebied voor de toekomst? De ontkoppeling van liefde, seksualiteit, huwelijk en voortplanting zal zich zeker verder doorzetten. De diversiteit aan verschillende leefvormen zich zal uitbreiden met leefvormen, waarin meerdere liefdesrelaties naast elkaar een rol spelen. Op internet is te constateren dat het aantal hits op de term ‘polyamorie’ in de afgelopen jaren op Nederlandse pagina’s is gestegen van 953 in 2005 naar 83.100 in 2015. Er wordt steeds meer gecommuniceerd over polyamorie.

Wat de seksuele revolutie uit de zestiger jaren heeft opgeleverd is het feit, dat we tegenwoordig open kunnen praten over seksualiteit. Seks is gewoon, lekker en leuk geworden en in de dagelijkse gesprekken tussen jongeren een geliefd onderwerp. Binnen de huidige opvattingen over seks is het wenselijk, dat deze plaatsheeft met een partner met wie je op voet van gelijkheid verkeert en waar wederzijds ruimte is om aan te geven wat wel en niet kan.

De seksuele revolutie heeft de kloof tussen de moraliteit en werkelijkheid rondom seksualiteit een aardig eind overbrugd. Want ook voor de jaren zestig hadden mensen seks voor het huwelijk, gebruikten ze voorbehoedmiddelen, masturbeerden ze, gingen ze homoseksuele verhoudingen aan en bekeken ze pornoplaatjes. Het gebeurde echter allemaal in het grootste geniep. Niet zozeer hun seksuele praktijken veranderden in de jaren zestig, maar hun opvattingen daarover. Het aangaan van meer dan één liefdesrelatie vindt op dit moment nog steeds in het grootste geniep op grote schaal plaats.

boeken

Nederlandstalig

Ik hou van twee mannen – Ageeth Veenemans
Het eerste Nederlandstalige boek over polyamorie heeft daarmee een grote betekenis gehad voor de emancipatie van polyamorie in Nederland. Download gratis Ik hou van twee mannen.

lees meer...

Beschrijving Bol.com: We hebben een diepe ingewortelde behoefte aan liefde. Een liefdesrelatie biedt een fantastische mogelijkheid om jezelf te ontwikkelen. Echte, onvoorwaardelijke liefde is hét middel om dichter bij jezelf te komen. Polyamorie staat voor een levenshouding waarbij erkend wordt dat het mogelijk is om van meer dan één persoon tegelijk te houden. Deze liefde uit zich in relaties waarbij vriendschap, intimiteit, een emotionele band, spirituele verbondenheid en/of seksualiteit ingrediënten zijn. Er zijn binnen de definitie van polyamorie veel verschillende relatievormen mogelijk, maar ze hebben alle gemeenschappelijk dat deze gebaseerd zijn op liefde, openheid, eerlijkheid en respect. Polyamorie past niet binnen de huidige moraliteit in Nederland. De norm is monogamie. De werkelijkheid is echter dat de mens van nature niet monogaam is en zich ook niet altijd monogaam gedraagt. Vreemdgaan, scheiden en seriële monogamie komen veelvuldig voor. Polyamorie is een respectvol alternatief voor vreemdgaan, scheiden en onthouding. Ageeth Veenemans schrijft over haar liefdesleven met man en vriend. Daarnaast laat ze anderen aan het woord, die vertellen over hun polyamoreuze ervaringen en beschrijft ze wat polyamorie voor jou kan betekenen. Ik hou van twee mannen is een openhartig boek over de liefde.

Praten over dit boek is onmogelijk zonder het in zijn historische context te zien. Het boek combineert een introductie in de theorie over PA met de persoonlijke ervaringen van Ageeth Veenemans. Het boek is het eerste Nederlandstalige boek over PA en heeft een enorme betekenis gehad voor de emancipatie van de polyamorie in Nederland. Deze site  is er bijvoorbeeld een indirect gevolg van. Velen, ook ikzelf, zijn door dit boek voor het eerst in aanraking gekomen met PA. Daarmee is het van grote historische waarde en eigenlijk verplichte leeskost voor elke Nederlandse polyamorist.

Tegelijkertijd beperkt de historische context ook de waarde van het boek in het heden. De theorie is elders beter behandeld (the Ethical Slut, Opening Up, Polyamory in the 21st Century). De kracht was het persoonlijke polyamorieverhaal van Ageeth. Dat verhaal is inmiddels voortgegaan en heeft een andere wending gekregen. Haar huwelijk is geëindigd en ze leeft nu vooralsnog monogaam. Daarmee heeft het boek in retrospectief niet meer de voorbeeldfunctie die het bedoelde te hebben en heeft het voor mij aan geloofwaardigheid en relevantie ingeboet.

Desalniettemin blijven we Ageeth veel dank verschuldigd.

Joost, 18 mei 2014

Aanvulling van Benny Lobo: Ageeth heeft nog een tweede boekje geschreven dat gratis te downloaden is: monopolyamorie.  Ageeth schreef hierover: In Mono polyamorie laat ik zien waarom het met Peter niet werkte. Het is een vervolg op het hoofdstuk Mijn zoektocht uit Ik hou van twee mannen. In de praktijk kom ik vaak vergelijkbare situaties tegen. Mensen kiezen voor de geneugten van de polyamorie, maar houden ondertussen krampachtig vast aan de vermeende ‘zekerheden’ van de monogamie. Monogame en polyamoreuze relaties vereisen echter een totaal verschillende manier van denken en in het leven staan. Ze zijn niet uitwisselbaar met elkaar.


Love Unlimited – Leonie Linssen & Stephan Wik
Behandelt een grote variatie van non-traditionele relatievormen. Tweede druk zie aanvulling onderaan de recensie.

lees meer...

Beschrijving Bol.com (eerste druk, voor de tweede druk zie aanvulling onderaan): Situaties in de liefde: wat doe je ermee? Je bent al jaren getrouwd en hebt een fijn gezin. Je man is depressief geweest, maar heeft gelukkig met medicatie weer een goed evenwicht gevonden. Minder prettig neveneffect is dat hij daardoor geen zin meer heeft in seks. Jij wel. Hoe gaan jullie daarmee om? Je bent single, voelt je daar prima bij. Op het werk loopt een erg aantrekkelijke collega rond, maar hij is getrouwd, dus je onderneemt geen stappen. Dan begint hij plotseling enorm met je te flirten. Ga je daar op in? Je bent al jaren samen, je gezin draait op rolletjes maar plotseling kom je erachter dat je vriendin verliefd is op een ander. Je voelt je verraden, maar wilt de rust in je gezin bewaren. Hoe komen jullie eruit? Leonie Linssen begeleidt als relatiecoach mensen in situaties als deze. Aan de hand van twaalf zeer herkenbare praktijksituaties laat ze zien welke opties er zijn (dat zijn er meer dan je denkt!) en hoe je met respect voor jezelf en de ander(en) een bevredigend liefdesleven kunt hebben. Of misschien zelfs meerdere… Stephan Wik geeft bij de verschillende thema’s fascinerende inzichten en spraakmakende achtergrondinformatie over liefde, intimiteit en seksualiteit in eeuwenoude culturen. Love Unlimited is een praktische gids vol onconventionele oplossingen voor eerlijke en duurzame liefdesrelaties.

Naast ‘Ik houd van twee mannen’ van Ageeth Veenemans is dit het tweede Nederlandstalige boek over PA. Anders dan ‘Ik houd van twee mannen’ behandelt dit boek een grote variatie van relatievormen en is het geschreven vanuit het perspectief van de relatietherapeut. Dat maakt de twee boeken een goede aanvulling op elkaar en vormen ze samen de kern van de Nederlandstalige PA literatuur.

Ik vind het echter niet heel sterk geschreven. Het is naar mijn smaak teveel casuïstiek en mist hier en daar diepgang. In Engelstalige literatuur vind ik in bijvoorbeeld Opening Up en vooral More Than Two een beter alternatief.

Joost, 18 mei 2014

Aanvulling tweede herziene druk:

Beschrijving op liefdedelen.nl, de site van auteur Leonie Linssen: In 2010 verscheen bij uitgeverij Archipel het boek ‘Love Unlimited, een vrije kijk op liefdesrelaties’, dat ik schreef met de Zweedse schrijver Stephan Wik. Het boek kreeg gemiddeld 5 sterren op Bol en werd vertaald naar het Engels en Portugees. Op 9 september 2014 verscheen er een 2e herziene druk in eigen beheer. Hoofdstuk 1 van de nieuwe Love Unlimited, kun je samen met een voorwoord van Loes Koot en een nieuwe inleiding van mij, hier gratis downloaden: Love_Unlimited_2e_druk_H1.

Wat is er nieuw in Love Unlimited, Liefde Delen in de praktijk? De nieuwe druk bevat een werkboekgedeelte met 27 oefeningen die je thuis zelf of samen kunt doen. Deze heb ik geschreven in samenwerking met mijn collega Loes Koot. Daarnaast is er een dertiende hoofdstuk over tweelingzielrelaties waarin ik laat zien hoe ik mijn (para)normale gaven inzet bij mijn coaching. Deze nieuwe luxe uitgave heeft zacht glanzend wit papier, een harde kaft en een vrolijke opmaak met een rode steunkleur zoals ik het altijd gedroomd heb! Wat is het mooi geworden! De eerste reacties zijn erg positief, zeker van mensen die het oude boek ook al hadden. Love Unlimited, Liefde Delen in de praktijk is zeer geschikt om iemand van wie je houdt, cadeau te doen! 

Love Unlimited is een zelfhulpboek op het gebied van liefde delen en leert je opnieuw kijken naar de liefde in jouw leven, je ontmoet jouw verlangens en jouw grenzen hierin. Het bevat dertien ervaringsverhalen uit de coachpraktijk. Verhalen uit het leven gegrepen, over mensen die relatieproblemen ervaren als gevolg van gevoelens van liefde of seksuele aantrekkingskracht voor anderen dan de eigen partner. In het boek kun je lezen hoe zij vanuit een schijnbaar uitzichtloze situatie gecoacht worden en toewerken naar een oplossing die bij hen past als mens en bij hun persoonlijke situatie. 

Bestellen 

Stuur een mail met je naam en adres naar info@liefdedelen.nl, vermeld dat je Love Unlimited wilt en maak 27 euro + 4 euro verzendkosten over op rekening NL90TRIO0197656870 tav Verander je Wereld. Ik stuur het boek naar je toe. Voor bestellingen naar België zijn de verzendkosten 9 euro. BIC code van de bank is TRIONL2U


Het monogame drama – Simone van Saarloos
Filosofisch pamflet over het monogame dogmatische denken en een ode aan de single.

lees meer...

Met veel plezier heb ik het boek Het monogame drama van Simone van Saarloos gelezen. Een pamflet, zoals zij het zelf noemt. Hoofdthema: hoe de valkuilen van het monogame leven te vermijden? De uitspraken die ze hierover doet, liegen er bepaald niet om! ‘Liefde is een industrie, net als de dood’. De illusies bij vaste monogame relaties vergelijkt ze met roltrappen, waarbij elke trede omhoog een nieuwe ‘stap’ inhoudt, tot en met het samenwonen en kindjes krijgen toe.

Dit vastgezette verstikkende leven staat tegenover de gevarieerde verbintenissen die singles kunnen aangaan. Volop diversiteit, spreiding van sociale risico’s en ruimte voor individualiteit. Single-zijn als levenskunst, in plaats van tijdelijke, liefst zo kort mogelijke situatie.

Hierbij betrekt Simone een diversiteit aan bronnen, variërend van psychologisch onderzoek tot moderne filosofische terminologie. Soms erg abstract, dan weer heel concreet of aan de hand van eigen ervaringen, tot en met een inkijkje in de mores van de parenclub, als het gaat om aanraken en afwijzen. Het levert een caleidoscoop op, met telkens wisselende, kleurrijke en fragmentarische beelden. Niet helemaal af, ook niet altijd per se waar, maar wel tot nadenken stemmend.

Een verhelderend stukje vind ik bijvoorbeeld de relatie die Simone legt met het (actuele!) onderzoek van Taleb, die stelt dat we steeds vaker zullen worden geconfronteerd met onvoorspelbare gebeurtenissen, de ‘zwarte zwanen’. Taleb onderscheidt het fragiele, het robuuste en het antifragiele.  In onze gecontroleerde Westerse wereld hebben we de neiging om toeval, vernieuwing en risico uit te bannen. Juist dát nekt ons, volgens Simone, óók in relaties. Daardoor worden de intieme verbindingen fragiel. Het ideaal van de monogame relatie is teveel gericht op veiligheid. Alleen door risico’s te omarmen, ontstaan ruimte en het antifragiele. Een relatie hoeft niet meer ergens naar toe (de roltrap), maar mag er zijn, inclusief dagelijkse chaos en kwetsbaarheid.

Simone formuleert een sociale schijf van vijf van ingredienten voor een gezonde beleving van liefde. Persoonlijk vind ik die schijf van vijf wat minder sterk. Voorbeeldje: ‘Wees niet overvloedig in je behoefte aan contact, aanvaard dat je niet alles hoeft te delen en blijf mobiel, zodat je je verlangens verdeelt.’ Zijn we alleen nog ons eigen centrum in onze relatiewereld? Voor poly’s  lijkt het me een uitdaging om de juiste mix te vinden van ‘vrijheid’ versus ‘verbinding’ in onze pluriforme verbintenissen. Spelregels zijn zeker zinvol. Die kunnen wel verder gaan dan alleen de keus om op jezelf te staan. Je kunt er zelfs over praten met je lieven, zonder je te verstoppen. Bijvoorbeeld over open en eerlijk contact, communicatie, hanteren van emotie en grenzen.  Kijk nog eens naar ons PolyFest op deze site (onder rubriek opinie op deze site) en formuleer vooral je eigen set die bij jou en je geliefde(n) past.

In het boek staan nogal wat uitspraken waarin een stevige idealisering te vinden is van niet-traditionele relaties. Bij heteroseksuele mensen is de stelling dat de vanzelfsprekende voortplanting een gezinsband garandeert, volgens de auteur een statische constructie die ‘fragiel’ is omdat er risico’s uitgebannen worden. Alleen homogezinnen en niet-nucleaire families geven zichzelf actief vorm, vindt Simone, en alleen deze (?) hebben een sterke onderlinge verbinding. Provocerende stellingnames die vooral leuk zijn omdat ze zo prikkelend zijn. We zien deze statements graag onderbouwd worden 😉 Want waarom zouden alleen polyamoristen aan reflectie doen? De mono-wereld is net zo veelkleurig als de polywereld, als ik naar mijn eigen omgeving kijk.

De auteur spreekt zichzelf heerlijk inconsequent tegen door op de ene pagina te stellen dat Liefde een geïnstitutionaliseerde gestolde versie is van de oorspronkelijke Eros. Om een hoofdstukje later het belang van ‘geven als surplus’ te bezingen, met citaten uit Erich Fromms ‘Liefde als Kunst en kunde’, een bestseller uit het jaar 1956.  Ik kan me trouwens herinneren dat Erich Fromm in datzelfde boek minder fijne dingen heeft geschreven over homoseksualiteit en de ‘desintegratie van de liefde in de moderne tijd’ door het loslaten van de band tussen seks en liefde. Fromm had het niet zo op met de cultuur van vrijheid blijheid in de liefde, hij was toch vooral mono-minded. Een kniesoor die hierop let. Mooi is weer Simones laatste pleidooi voor zelfrespect en acceptatie van de ‘zwarte zwanen’.  Niet het temmen, maar het trotseren van de chaos is de levenskunst die liefde nodig  heeft.

Alles bij elkaar is dit boek een ‘must’ voor mensen die interesse hebben in polyamorie en die het filosofische (cognitieve) debat niet schuwen. Je vindt voldoende opvattingen en munitie waarmee je kritisch kunt kijken naar (vooral) de traditionele hetero-mono-relatie. Neem het niet al te letterlijk, geniet er gewoon van! Het pamflet is zelf een filo-poly-spel en het schudt de boel eens lekker op. Bravo, Simone. Dat gaat vast lukken zo.

Belle, november 2015


De polyamorie starterskit – Belle van Beek
Een gids voor beginners en doorstarters.

lees meer...

Toen De Polyamorie Starterskit (PSK) bij me door de brievenbus viel kon ik mijn geluk niet op, al voordat ik er een letter in had gelezen. Dit is, tot nu toe en bij mijn weten, de enige Nederlandstalige papieren publicatie die je praktische informatie verschaft over hoe je met polyamorie begint, welke hobbels je kunt verwachten en op welke plekken je succesvol met mede-poly’s in contact komt.

De PSK is geen theoretische verhandeling of filosofische moeilijkdoenerij, maar een puntsgewijze opsomming van praktische en gevoelsmatige zaken die je tegenkomt wanneer je je bezighoudt met polyamorie. Veelgehoorde misverstanden worden vlot ontkracht en waarom ‘t bij je kan passen wordt uitgebreid besproken. De hoofdstukken over valkuilen en communicatie zijn verplichte kost voor iedere polyamorist: in nog geen tien pagina’s komen het doorgronden van jaloezie, New Relationship Energy, uit de kast komen en communicatie in je relatie aan de orde.

De conclusie over wat de fijne dingen zijn die je kan ervaren in polyamoreuze relaties had wat mij betreft uitgebreider gemogen: juist op de moeilijkere poly-momenten is ‘t empowerend om te lezen waar je ‘t allemaal ook alweer voor doet.

De lay-out en taalgebruik in De PSK zijn misschien niet superstrak, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de praktische inzichten die boekje je biedt. Het feit dat het onafhankelijk uitgegeven wordt en dat auteur Belle van Beek actief aanspoort tot feedback zijn beide lovenswaardig. De toegankelijkheid van De PSK is zowel inhoudelijk als vanuit een meta-perspectief uitmuntend.

De PSK is niet compleet of perfect, maar pretendeert dat ook niet te zijn. Een sympathiek en inhoudelijk boekwerkje voor ‘n goed begin van je polyamoreuze liefdesleven.

Roos, 16 december 2015

In het polywinkeltje van Pluk de liefde kun je de papieren versie van de Polyamorie Starterskit bestellen voor €9,75 en de e-book versie voor €4,75. Het boekje is een uitgave van Stichting Pluk de Liefde en bevat 32 pagina’s.


Losgelaten – Harrij Smit
Een reisverhaal met een boodschap. Gratis e-book, te verkrijgen als pdf of e-pub.

lees meer...

Samenvatting van de auteur: In een park in Grenoble ontmoet Saskia een oud-collega, Robert, die een aantal weken met rugzak en tentje de bergen in wil. Ze drinken wat op een terras en Saskia besluit een paar dagen met hem mee te gaan. Pas in de bergen komt ze erachter dat Robert een open relatie heeft. Hij en zijn partner Ellen hebben elkaar losgelaten en ze omarmen de polyamorie: vrije liefde in openheid en eerlijkheid. Saskia overweegt om maar direct terug naar Grenoble te gaan, maar het loopt allemaal anders dan ze denkt. Roberts openhartige uitleg roept veel vragen bij haar op en zet haar aan om beter naar zichzelf te kijken. En naar haar eigen relatie.

Voor downloaden van het (gratis) boek klik hier.


Liefde is loslaten – Harrij Smit
De boodschap van dit boek is in grote lijnen hetzelfde als in Losgelaten, maar wordt op een heel andere manier verteld. Gratis te verkrijgen als pdf of e-pub.

lees meer...

Het boek begint met een advertentie met de volgende tekst:

Man zoekt vrouw

Ik ben een man van bijna 50 jaar. Ik hou o.a. van lezen, schrijven, masseren, wandelen en zingen. Mijn vrouw en ik zijn tot het inzicht (?) gekomen dat we elkaar meer vrijheid moeten gunnen. Ik wil graag met iemand van gedachten wisselen over dit onderwerp. En dus ook over jaloezie, monogamie, vreemdgaan, trouw en ontrouw etc. Heb je interesse? Mail me en ik vertel je meer over mijn drijfveren.

Een zoeker

De rest van het boek is samengesteld uit e-mail‘gesprekken’ met een aantal mensen die op die oproep gereageerd hebben. In deel twee van liefde is loslaten worden er e-mailberichten door zoeker aan zijn eigen partner aan toegevoegd.

Voor downloaden van het gratis boek klik hier.


Verslaafd aan Liefde – Jan Geurtz
Geen boek over PA maar toch heel zinvol voor polyamoristen. Het legt de psychologische patronen bloot die relaties kunnen compliceren. Aanrader!

lees meer...

Samenvatting (bol.com): In “Verslaafd aan Liefde” toont Jan Geurtz dat onze zoektocht naar liefde en erkenning voortkomt uit een fundamentele zelf-afwijzing. Die proberen we te compenseren door waardering van anderen, en vooral door een succesvolle liefdesrelatie. Maar dat werkt averechts: het versterkt juist die fundamentele onzekerheid en afhankelijkheid. Zo ontstaat er een verslaving aan liefde en erkenning, en aan de veiligheid van een relatie. De meeste liefdesrelaties lopen daardoor na een tijdje op de klippen, of -misschien nog erger- verzanden in een gezapig samenzijn zonder veel ruimte voor groei en geluk. Met humor en praktische voorbeelden wordt een uitweg getoond uit deze vicieuze cirkel. Eenmaal ontdaan van zelf-afwijzing blijken al onze pijnlijke emoties en diepe verlangens naar liefde en seks niet langer een obstakel, maar juist de toegangspoort naar een staat van zijn die volledig vrij is van beknelling en afhankelijkheid, en die – met of zonder relatie – vervuld is van liefde en helderheid.

Een boek dat niet specifiek over polyamorie gaat maar dat toch hier thuis hoort omdat op een uitstekende manier een aantal fundamentele uitdagingen van de liefde behandelt. Jan Geurtz komt uit de verslavingszorg en is boeddhist. Vanuit die twee perspectieven kijkt hij naar de liefde.

In deel 1 van het boek is vooral de verslavingstherapeut aan het woord. Hij rafelt helder en confronterend de cyclus uiteen die ten grondslag ligt aan veel relatieproblemen. Je ziet je zelf als onvolmaakt en incompleet. Daarmee wijs je jezelf ten diepste af. Dan komt er een nieuwe liefde op je pad. Hij/zij is in jouw ogen perfect, vult jouw gebreken aan en maakt jou daarmee compleet en de moeite waard. Na verloop van tijd realiseer je je dat de ander toch niet zo perfect is. Bijvoorbeeld, als die zo perfect is, waarom valt hij/zij dan op mij? De relatie verliest zijn glans en, erger nog, je voelt je opnieuw onvolmaakt en incompleet. Het enige dat je kan redden is een nieuwe, betere(?) relatie. Vervolgens herhaalt zich dat proces. Steeds weer opnieuw heb je de waardering nodig van een nieuwe liefde. En steeds weer blijkt het geluk van korte duur. Je bent ‘verslaafd aan liefde’.

In deel 2 spreekt vooral de Boeddhist Geurtz. Hij legt uit dat je het geluk in je zelf dient te vinden door je te ontdoen van de oordelen over jezelf. Daarvoor houdt hij onder andere een reeks meditatietechnieken technieken.

“Verslaafd aan Liefde” is niet echt een vrolijk boek. De samenvatting rept over “humor” maar eerlijk gezegd kan ik me daar niets van herinneren. Het boek behandelt de liefde op een pathologische manier, erg gericht op het lijden dat ermee gepaard kan gaan. Toch vind ik ik vooral deel 1 van het boek grandioos. Het is goed geschreven en het legt pijnlijk precies de vinger op zere plek. Alleen al het doorzien van dit proces en de zelfkennis die daardoor ontstaat is enorm behulpzaam, in een monogame relatie maar al helemaal in de nog complexere situaties die polyamorie kan veroorzaken. In deel 2 verliest Geurtz me een beetje. Ik heb veel sympathie met meditatie maar heb persoonlijk moeite om daar zo veel van te verwachten als Geurtz doet.

Al met al een enorme aanrader, al was het alleen maar voor deel 1.

Joost, 19 mei 2014


Bevrijd door liefde – Jan Geurtz
Meer nog dan in Verslaafd aan liefde legt Geurtz het verband tussen liefde en spirituele ontwikkeling.

lees meer...

Als vervolg op zijn besteller Verslaafd aan liefde publiceerde Jan Geurtz in maart 2014 Bevrijd door liefde, een ‘praktijkboek voor zelfacceptatie en geluk in relaties’. Geurtz is Boeddhist en schrijft ook vanuit die invalshoek. Beide boeken zijn spiritueel tot op het bot. Nu is ‘spiritualiteit’ een wazig omschreven begrip. Bij Geurtz geen wierook, mantras zingen en blote-voeten-dansen. Ook hogere machten en esoterische energieën spelen bij hem geen rol. Hij geeft zelf geen definitie maar in zijn geval betekent spiritualiteit zoiets als ‘persoonlijke ontwikkeling door overstijging van het Ego’.

De kern van Geurtz’ filosofie heeft veel overeenkomst met die van andere neo-boeddhistische psychotherapieën.

Als jong, onbedorven kind verkeer je nog in werkelijke staat van Zijn. Als reactie op vroege angsten en ervaringen leer je jezelf negatief zelfbeeld (Ego) aan. Op den duur raak je versmolten met dat Ego. Je blijft,nog steeds vanuit dat Ego reageren en redeneren, ook als dat al lang niet meer effectief en zelfs contraproductief is. Met allerlei problemen van dien. Op enig moment word je je daar van bewust en gaat je daartegen afzetten.  Ook  dat is contraproductief en levert je weer nieuwe problemen op. Het is erg verleidelijk om de oplossing van al deze problemen in een relatie te zoeken. De liefde van de ander dekt dan je negatieve eigenbeeld toe. Dat is echter maar tijdelijk. De magie is maar tijdelijk en je valt terug in je oude ongeluk. De les is dat als je je geluk af laten hangen van de liefde van een ander,  je dat uiteindelijk alleen maar ongeluk brengt.

Volgens Geurtz is de oplossing om je Ego te overstijgen en jezelf met liefde en zonder oordeel waar te nemen. Op die manier keer je terug in werkelijke, onbedorven staat van Zijn. Geurtz noemt deze aanpak het Spirituele Pad. Het volgen van dat pad gaat niet zomaar, daar moet je voor oefenen. Meditatie is een daarvoor een belangrijke vorm.

Tot zover lopen ‘Verslaafd aan Liefde’ en ‘Bevrijd door Liefde’ nog gelijk op. Voor mij persoonlijk hebben deze inzichten heel veel waarde. In een aantal trainingen op deze basis (niet van Jan Geurtz) hebben ze me geleerd wie ik ben, waarom ik doe wat ik doe ik en hoe ik veel meer van mezelf kan houden. Zowel het gewone leven, werk als relaties zijn er (nog) een stuk mooier op worden.

Bevrijd door Liefde is echter een radicaal boek. Waar ‘Verslaafd’  nog een handleiding is om door via spiritualiteit  je geluk in relaties te verbeteren, draait ‘Bevrijd’ de zaak om: hoe kun je je relaties gebruiken om je te ontwikkelen op het Spirituele Pad? Relaties zijn bijzaak geworden, slechts instrumenten voor je spirituele ontwikkeling. En daar raakt Geurtz me kwijt. Hier toont Geurtz de preoccupatie op het Lijden dat vaak terugkomt in het Boeddhisme. Lijden is welkom omdat het je uitdagingen biedt om jezelf  spiritueel te ontwikkelen.  Partners zijn er vooral voor om op je pijnlijke knoppen te drukken. Aan een gelukkige relatie heb je eigenlijk niet veel in dat opzicht. Een citaat: “ […] dat je relatie standhoudt en een veilige haven blijft […] is een omstandigheid die je er gewoon bij moet nemen. Geen nood, het leven biedt genoeg andere beknellingen waardoor je je spiritueel kunt ontwikkelen.”

Geurtz predikt een ascetisch, stoïcijns relatiebestaan. Ik snap best wat hij bedoelt en ik kan er zèlfs de aantrekkingskracht van voelen. Ik stel me een vergelijkbare aantrekkingskracht voor die een kloosterbestaan op een monnik heeft. Maar voor mij wordt hij te eenzijdig en schiet hij te veel ver door. Ondanks alle overstijging van het Ego blijft hij zeer individualistisch gericht. Het ‘wij’ krijgt nergens een plaats. Het voelt kil in huize Geurtz. Een ander voorbeeld is zijn ‘spirituele trouwbelofte’. Hoe spiritueel ikzelf en mijn partner ook zouden zijn, ik zou toch verwachten het bruidsboeket om de oren te krijgen als ik die zou durven uitspreken.

De verdienste van Geurtz is dat hij er zeer  terecht op wijst dat èchte verbinding alleen vanuit vrijheid kan gebeuren. Hij slaat echter door naar de vrijheid en verliest de verbinding uit het oog.

Joost, 6 december 2014


Engelstalig

The Ethical Slut – Dossie Easton & Janet Hardy
Dé klassieker over polyamorie. Aanrader!

lees meer...

Beschrijving (Amazon.com): The essential guide for singles and couples who want to explore polyamory in ways that are ethically and emotionally sustainable.

For anyone who has ever dreamed of love, sex, and companionship beyond the limits of traditional monogamy, this groundbreaking guide navigates the infinite possibilities that open relationships can offer. Experienced ethical sluts Dossie Easton and Janet W. Hardy dispel myths and cover all the skills necessary to maintain a successful and responsible polyamorous lifestyle–from self-reflection and honest communication to practicing safe sex and raising a family. Individuals and their partners will learn how to discuss and honor boundaries, resolve conflicts, and to define relationships on their own terms.

Tja, wat moet je over dit boek zeggen? Het is de ‘moeder aller polyamorieboeken’. Zo’n beetje ieder ander PA boek is een reactie of aanvulling hierop. Alleen al daarom zou je het gelezen moeten hebben. De eerste versie van deze PA-klassieker dateert van 1997 is daarmee nog niet eens zo oud. De dames Easton en Hardy putten echter uit een jarenlange ervaring daarvóór. Toch ging the Slut in eerste instantie helemaal niet zo nadrukkelijk over PA. Het komt voort uit de Amerikaanse kink/LGBQT (Lesbian Gay Bi Queer Trans) scene. In de eerste druk kwam wel PA voor maar niet zo nadrukkelijk. Na reacties van lezers die zich daarin herkenden is dat in latere drukken verder uitgewerkt.

Een uitstekend geschreven boek vol informatie, persoonlijke ervaringen van de auteurs en vele anderen en vooral heel veel aandacht voor de emotionele en psychologische processen.

Wat op mij echter de meeste indruk maakte is de kracht die uit boek straalt. De moed om bij jezelf te blijven en tegelijkertijd vol compassie met de ander te zijn. En daarmee ook de moed om ‘anders’ te durven zijn. En hart onder de riem voor iedere polyamorist die tegen zichzelf of anderen aanloopt. In dit boek heb ik dat meer ervaren dan in alle andere boeken die ik over PA gelezen heb (maar misschien is mijn oordeel gekleurd omdat dit het eerste boek is dat ik las na de Nederlandse boeken van Ageeth en Leonie & Stephan).

Een must-read dus…

Joost, 18 mei 2014, aangepast op 28 februari 2015


Opening Up! – Tristan Taormino
Gedegen, praktisch handboek voor beginnende polyamoristen.

lees meer...

Beschrijving (amazon.com): Relationship expert and bestselling author Tristan Taormino offers a bold new strategy for creating loving, lasting relationships. Drawing on in-depth interviews with over a hundred women and men, Opening Up explores the real-life benefits and challenges of all styles of open relationships — from partnered non-monogamy to solo polyamory. With her refreshingly down-to-earth style and sharp wit, Taormino offers solutions for making an open relationship work, including tips on dealing with jealousy, negotiating boundaries, finding community, parenting and time management. Opening Up will change the way you think about intimacy.

Een uitstekend, goed geschreven en compleet boek dat PA in al zijn facetten behandeld. Praktische zaken maar vooral ook de emotionele en psychologische aspecten. Het behandelt ook een groot aantal relatievarianten en gaat nader in op GLBT (gay-lesbian-bi-transgender) en ‘third gender’ situaties. In zekere zin is Opening UP een moderne versie van ‘the Ethical Slut': een hart onder de riem voor iedereen die ‘anders’ met relaties omgaat.

Aanrader!

Joost, 18 mei 2014


Polyamory in the 21st Century – Deborah Anapol
Gedegen, praktisch handbook voor beginnende polyamoristen plus een historisch overzicht van de ontwikkeling van de polyamorie.

lees meer...

Beschrijving (amazon.com)

Unlike other books on this topic, Polyamory in the 21st Century weaves together research and facts to provide an informed and impartial analysis of polyamory as a lifestyle and as a movement, and to place it in a psychosocial as well as an historical context. Anecdotes and personal experiences allow the reader to develop a better understanding of polyamory and the people who practice and enjoy it. Anapol addresses the practical, the utopian, and the shadow sides of this intriguing, mysterious, yet often threatening lifestyle. It honestly addresses difficult issues such as the nature of commitment without exclusivity, balancing personal needs with loyalty to a partner, evaluating beliefs about love and relationship, the impact of polyamory on children, and the challenges that arise when one partner wants monogamy and another prefers polyamory. Without judgement, she explores this increasingly common practice, and reveals the true nature of a lifestyle that many do not understand.

Samen met the Ethical Slut en Opening Up vormt Polyamory in the 21st Century mijn persoonlijke top 3 van PA boeken. Het boek is goed geschreven. Praktische, emotionele en psychologische aspecten worden allemaal prima behandeld. Anapol is relatietherapeut en kan duidelijk putten uit een grote ervaring. Ze geeft veel waardevolle voorbeelden uit haar praktijk.

Het boek verschilt op twee punten met the Ethical Slut en Opening Up. Het meest duidelijke verschil is dat dit boek veel aandacht besteed aan de geschiedenis van PA, en dan met name die van PA-gerelateerde organisaties in de VS. Persoonlijk ik de ruimte die dat krijgt, in ieder geval vanuit een Nederlands/Europees perspectief, teveel van het goede. Interessant vond ik nog wel de beschrijving van de Duitse PA-scene waar ik niet zoveel van wist.

Een ander verschil is dat Polyamory in the 21st Century vooral over heterosexuele V-relaties gaat. Dat is de relatievorm waarin Anapol zelf leeft, die zij kennelijk in haar praktijk het meest tegenkomt en die ik zelf ook mij heen het meeste zie (en waarin ik ook zelf leef). GLBT, third gender, BDSM en meerhoeksrelaties krijgen wat minder aandacht. Voor sommigen kan dat een beperking zijn. Voor mij maakt het dat ik zelf dit boek het meest geschikt vind om aan te raden aan ‘traditonele heterosexuele monogamisten’ die zich oriënteren op PA.

Joost, 18 mei 2014

N.B. In maart 2014 is More Than Two van Franklin Veaux & Eve Rickert verschenen. Dit boek is naar mijn mening nog wat beter dan Polyamory in the 21st Century.


More Than Two  – Franklin Veaux & Eve Rickert
Gedegen, praktisch handboek voor beginnende en ervaren polyamoristen. Aanrader!

lees meer...

In het kort: More Than Two is het beste boek over PA dat ik gelezen heb. En dat zijn er ondertussen toch een redelijk aantal. Een must-read voor alle polyamoristen maar eigenlijk kan iedereen er profijt van hebben. Het behandelde is voor een groot gedeelte ook van toepassing op ‘normale’ monogame situaties.

In het lang: Ik zou More Than Two een ‘derde generatie PA boek’ willen noemen.
De stamvader/-moeder was het trendsettende The Ethical Slut’, bij de meesten overbekend. Toch ging the Slut in eerste instantie helemaal niet zo nadrukkelijk over PA. Het komt voort uit de Amerikaanse kink/LGBQT (Lesbian Gay Bi Queer Trans) scene. In de eerste druk kwam wel PA voor maar niet zo nadrukkelijk. Na reacties van lezers is dat in latere drukken verder uitgewerkt.
De tweede generatie PA boeken maakte PA meer ‘mainstream-fähig’ (om maar eens een goed Nederlands woord te gebruiken). Onze eigen ‘Ik hou van twee mannen’ (Ageeth Veenemans) en ‘Love Unlimited’ (Leonie Linssen) horen daar bij. Andere boeken in deze categorie zijn ‘Opening Up’ (Tristan Toarmino) en ‘Polyamory in the 21st Century’ (Deborah Anapol). Al deze boeken bouwen voort op the Slut maar halen er wat LGBQT kantjes vanaf, de een wat meer (‘Ik hou van twee mannen’ en ‘PA in the 21st Century), de ander (‘Opening Up’) wat minder. Wat deze boeken verder gemeen hebben is een behoorlijk sterke nadruk structuren (bijv. primaire en secundaire relaties), afspraken en regels om duidelijkheid en veiligheid te bieden. Allemaal heel verstandig. Dacht ik tot voor kort.

Zo niet ‘More Than Two’. Het uitgangspunt van Veaux en Rickert is niet veiligheid of duidelijkheid maar ethiek en wel ten opzichte van alle betrokken personen. Structuren, afspraken en regels zijn daar ondergeschikt aan. De auteurs weten waar ze over praten. MTT is een zeer doorleefd boek. Geen theoretische of idealistische verhandelingen maar in de kern is het een heel praktisch handboek gebaseerd op een kleine twintig jaar ervaring. De frase “In de PA wereld is het heel gebruikelijk dat …. maar in de praktijk zien we ……” ligt hen op de mond bestorven. Hun belangrijkste observatie is dat structuren en regels uiteindelijk simpelweg niet werken . In plaats daarvan formuleren ze een paar simpele ethische uitgangsprincipes (zoals bijvoorbeeld ‘behandel mensen niet als dingen’) op basis waarvan ze vervolgens een groot aantal praktijksituaties analyseren. Bijvoorbeeld: een vetorecht tussen twee ‘primaire’ partners is niet ongebruikelijk. Het risico is echter groot dat je een ‘secundaire’ partner daarmee als ‘ding’ gaat behandelen, zeker als die secundaire relatie als een tijdje bestaat. Ook benadrukken de auteurs het feit dat relaties altijd veranderen en dat het een illusie is om dat met afspraken of structuren proberen tegen te houden.

Verandering en daarmee onzekerheid zijn in MTT onvermijdelijk en veiligheid is slechts schijnveiligheid. Regels hebben geen zin. Wat overblijft zijn ethische principes, het geloof in jezelf en het vermogen om samen met anderen constructief te reageren op veranderingen. Daarmee leggen de auteurs de lat hoog. Heel hoog. Als ik om me heen kijk zie ik vele ‘overtredingen’ van de MTT principes. Maar al lezend ben ik tot de conclusie gekomen dat de auteurs gelijk hebben.

Werk aan de winkel…..

Joost, 23 november 2014


Sex at Dawn – Christopher Ryan & Cacilda Jetha
Betoog over de natuurlijkheid van non-monogamie.

lees meer...

Bechrijving Amazon.com: ‘Sex at Dawn – How We Mate, Why We Stray, and What It Means for Modern Relationships’. Since Darwin’s day, we’ve been told that sexual monogamy comes naturally to our species. Mainstream science—as well as religious and cultural institutions—has maintained that men and women evolved in families in which a man’s possessions and protection were exchanged for a woman’s fertility and fidelity. But this narrative is collapsing. Fewer and fewer couples are getting married, and divorce rates keep climbing as adultery and flagging libido drag down even seemingly solid marriages.

How can reality be reconciled with the accepted narrative? It can’t be, according to renegade thinkers Christopher Ryan and Cacilda Jethå. While debunking almost everything we “know” about sex, they offer a bold alternative explanation in this provocative and brilliant book.

Ryan and Jethå’s central contention is that human beings evolved in egalitarian groups that shared food, child care, and, often, sexual partners. Weaving together convergent, frequently overlooked evidence from anthropology, archaeology, primatology, anatomy, and psychosexuality, the authors show how far from human nature monogamy really is. Human beings everywhere and in every era have confronted the same familiar, intimate situations in surprisingly different ways. The authors expose the ancient roots of human sexuality while pointing toward a more optimistic future illuminated by our innate capacities for love, cooperation, and generosity.

With intelligence, humor, and wonder, Ryan and Jethå show how our promiscuous past haunts our struggles over monogamy, sexual orientation, and family dynamics. They explore why long-term fidelity can be so difficult for so many; why sexual passion tends to fade even as love deepens; why many middle-aged men risk everything for transient affairs with younger women; why homosexuality persists in the face of standard evolutionary logic; and what the human body reveals about the prehistoric origins of modern sexuality.

In the tradition of the best historical and scientific writing, Sex at Dawn unapologetically upends unwarranted assumptions and unfounded conclusions while offering a revolutionary understanding of why we live and love as we do.

Sex at Dawn betoogt dat de mens van nature niet monogaam is en baseert zich daarvoor op antropologische en evolutiebiologische argumenten. Zo lijken wij volgens de auteurs biologisch het meest op Bonobos, die zeer promiscue zijn. Monogamie  is volgens hen cultureel bepaald en heeft pas zijn intrede gedaan toen de jager-verzamelaars zich gingen vestigen, boeren werden en voor het eerst het concept ‘bezit’ ontwikkelden. De bewijsvoering van Seks at Dawn is niet onomstreden. Lynn Saxon schreef zelfs een ‘tegenboek’, Sex at Dusk, Lifting the Shiny Wrapping from Sex at Dawn. Op haar beurt wordt de kwaliteit van Saxons werk weer bekritiseerd door tegenstanders. In deze context is het niet onbelangrijk dat alle deze discussie vooral in de USA  gevoerd wordt waar vrije seksualiteit sowieso vaker leidt tot verhitte discussies dan in Europa.

Wat moet een gemiddelde polyamorist met dit boek? In de praktijk niet zo heel veel. Het is vooral een informatief en polemisch boek. Het geleerde laat zich niet zonder meer vertalen in leefregels voor ethische non-monogamie. Voor de degenen die daar behoefte aan hebben kan het boek een steun in de rug zijn: “Zie je wel, het is niet zo raar dat ik voel wat ik voel!”. Zelf voel ik die noodzaak wat minder. Een snelle blik op de statistieken over echtscheidingen en vreemdgaan is daarvoor al genoeg. Als achtergrondmateriaal is het Sex at Dawn echter zeer lezenswaardig en kan wat extra munitie geven in discussies waar nodig….

Joost, 28 februari 2015


The Husband Swap – Louisa Leontiades
Ervaringsverslag van een vierhoeksrelatie.

lees meer...

Beschrijving Amazon.com: Louisa and Gilles love each other. There’s a problem in paradise, though: their marriage is going nowhere. Together, they decide to explore polyamory, the idea that it’s possible to have more than one lover–and more than one love. They fall in love with another couple and, embarking on a life-changing course, try to make it work as a quad. Their journey liberates them from the constraints of their unhappy marriage and propels them into a world where they embrace a new way of loving. But this liberation comes with a price. They are challenged in ways they didn’t expect, and the experiment takes them to a place they didn’t anticipate. They must learn to accept a new understanding of relationships, each other and themselves. With raw and intimate prose, Louisa Leontiades unflinchingly shares her story, with all its drama, passion, joy and conflict as she and her husband stumble, make mistakes, and look for a path to a sustainable polyamorous future. This is not a how-to manual or a guide to polyamory. It is the true story of four ordinary people who challenged monogamy to pursue a utopia of limitless love.

Erg goed geschreven boek dat je op een intieme, geloofwaardige manier meeneemt in de dynamische tocht die twee stellen in een vierhoeksrelatie samen afleggen. Het is geen ‘how-to’ handleiding maar veel meer een reisverslag van deze specifieke relatie. De onderlinge beïnvloeding van de relaties krijgt veel aandacht. Voor polyamoristen in V-relaties (zoals ik) is die materie wat minder herkenbaar maar ik vermoed dat voor anderen in drie-, vier- of meerhoeksrelaties er meer aanknopingspunten zijn.

Joost, 18 mei 2014


Spiritual Polyamory – Mystic Life
Pleidooi om polyamory en andere vormen van non-monogamie in een spirituele context te zien.

lees meer...

Beschrijving Amazon.com: “Spiritual Polyamory is a powerful, groundbreaking work, certain to intrigue, challenge and stimulate members of both the “”poly-curious”” and polyamorous communities. Mystic Life takes you on a journey into honesty, awareness and self-exploration. You will be encouraged to explore your true beliefs about love, jealousy, sex and letting go of control. This book will help you to open your mind and heart to a fresh approach to intimacy which transcends fear and releases you into a world of unbound peace and joy.”

Een curieus boek(je) me een heel eigen benadering van polyamorie. De meeste andere boeken zijn ofwel ‘how to’ handleidingen ofwel persoonlijke verslagen. Dit boekje probeert een spirituele context aan te reiken, iets wat ik op weinig andere plaatsen heb gevonden. De schrijver slaagt deels in zijn opzet. Het boek is niet geweldig geschreven. Het lijkt meer de verzameling van een aantal essays. Een lijn ontbreekt een beetje en niet alles is even goed onderbouwd. Desondanks is het wat mij betreft zeer de moeite waard. De auteur vertaalt ‘spiritualiteit’ vrij aards en praktisch in termen van (zelf-)bewustzijn, verbinding, openheid, kwetsbaarheid, loslaten van aanspraken en zekerheden. In deze zin zijn er zeker parallellen met Jan Geurtz’ Verslaafd aan Liefde.

Mystic Life diept met name onze relatie tot sex verder uit. Zijn centrale these is dat een lossere, vrijere, ‘ruimhartiger’ houding ten opzichte van sex ons bevrijdt van het juk er van. Niet polyamoristen zijn oversexed maar juist monogamisten. Door er krampachtig en gepreoccupeerd mee om te gaan krijgt sex een negatieve lading, wat op zijn beurt weer een onvrijheid van het individu veroorzaakt. Hij is een groot pleitbezorger van casual sex, dus niet alleen in vaste polyamoureuze liefdesrelaties maar ook in vriendschappen-plus. Hij erkent dat het loslaten van exclusiviteit onzekerheden tot gevolg heeft. Maar juist het omgaan met die onzekerheden nodigt ons uit om zelf sterker te worden en de kracht in onszelf te vinden.

Uit eigen ervaring weet ik dat dit pleidooi voor casual sex sommige polyamisten wèl en andere nièt aanspreekt. Het blijft immers een keuze in hoeverre je wilt dat sex gekoppeld is aan liefde. De ruimte in het hart voelen voor meerdere intieme liefdesrelaties betekent niet automatisch dat sex buíten die relaties OK is. Dit verschil in opvattingen maakt dit boekje wel interessant. Over de meeste polyamorieboeken zal in deze gemeenschap weinig controverse zijn. Over dit boekje zijn we het vast niet allemaal eens. En dat geeft voer voor een gesprek….

Joost, 18 mei 2014


The Polyamory Handbook – Peter Benson
Handboek voor beginnende polyamoristen.

lees meer...

Beschrijving  (amazon.com): You’ve probably heard of polyamory-expanded loving relationships, done openly and honestly. Maybe you’ve had caring feelings for someone else even though you love your spouse or partner as deeply as always. Maybe you’re single; you want a committed relationship with someone; but you don’t want to give up the freedom to date others with integrity. Maybe you and your spouse or partner already live a polyamorous lifestyle-but sometimes you aren’t sure how to proceed. Maybe the two of you would like to bring a third partner, or more, into your hearts and home as a triad, quad, etc., but you aren’t sure how to go about it. Maybe you are already a family of three, four, or more, but the complex interpersonal dynamics threaten to overwhelm you. In these pages you’ll find guidance about- what polyamory is and is not; communication, conflict resolution, and emotional growth;  ethical considerations; sexual hygiene; children;  wills, discrimination, and legal hassles; and much more. Whether you are well experienced with polyamory, or new at it, or curious about it, you’ll find answers here, all conveniently arranged in numbered sections for easy reference. The author has had many decades of experience living various forms of polyamory, including in a multi-adult household, in a polyamorous couple, and as a secondary. He is co-founder of three local polyamory groups and has led workshops at various polyamory conferences.

Zoals de titel al aangeeft is dit een ‘handboek’. Het is daarmee erg praktisch en zakelijk gericht. Er is wel wat aandacht voor emoties maar dan meer in de zin van ‘hoe om te gaan met’. Deze praktische zaken zijn echter ook elders te vinden in betere boeken met meer diepgang. Daarmee is dit een vrij oninteressant en overbodig boek. Links laten liggen dus….

Joost, 18 mei 2014


Eight Things I Wish I ‘d Known about Polyamory – Cunning Minx
Beknopt maar gedegen handboekje voor beginnende en ervaren polyamoristen. Aanrader!

lees meer...

Beschrijving (Amazon.com): For many folks seeking to open up their lives and relationships, the road ahead is uncertain and foggy. Outside of traditional monogamy, relationship structure options and guidelines are often murky at best.  This book seeks to demystify the basics of healthy, consensual non-monogamy by sharing the lessons learned from both Minx and thousands of podcast listeners who have built successful polyamorous relationships. While each relationship may be different, some basic guidelines are helpful in constructing one’s own version of polyamory, and the eight discoveries outlined in this book seek to provide just that.

Een leuk, lichtvoetig maar daarom niet minder serieus en zinvol boekje. Niet al te diepgaande analyses, wel rake typeringen van veel voorkomende situaties. Vrij praktisch, vooral voor beginners en licht gevorderden. Een greep uit de onderwerpen: ‘Make guidelines, not rules’, ‘Partners are human’, ‘New Relationship Energy is Fun’, ‘Terrible reasons to try polyamory’, ‘Great reasons to try polyamory’, ‘Writing your own user manual’…. De onderliggende filosofie en het realiteitsgehalte zijn  heel vergelijkbaar met die van More Than Two (ook een aanrader!) maar dit boekje is veel korter en makkelijker te lezen (maar daarmee natuurlijk lang niet zo doorwrocht). Een mooi alternatief voor de degenen die niet het geduld hebben om More Than Two te lezen.

Belle & Joost, 28 januari 2015

jaloezie

Veel mensen die kiezen voor de polyamoreuze weg krijgen te maken met angst om datgene wat er is te verliezen. Jaloezie is een heel breed begrip. Er zijn stapels boeken over geschreven en de ervaringen zijn ook heel divers. Jaloezie kan worden veroorzaakt door eigen onzekerheid (hij heeft haar meer te bieden dan ik, in bijvoorbeeld financieel of seksueel opzicht), door angst (stel dat zij die ander leuker vindt), of doordat je partner iets met een ander doet wat jij ook had gewild (voor hem boekt zij een romantisch weekendje, voor mij doet ze dat nooit). Jaloezie heeft niet alleen betrekking op meervoudige liefde. Je kunt ook jaloers zijn als je partner met collega’s gaat stappen…

lees meer...

het probleem bij de ander leggen

Bij jaloezie is het zaak bij jezelf na te gaan wat jouw onderliggende behoefte is. Jaloezie gaat niet over als je van je partner verlangt dat hij zijn gedrag aan jouw angst aanpast, sterker nog, daarmee houd je het in stand. Jaloezie is jouw probleem, in die zin dat jij probleemeigenaar bent, zoals je eigenaar bent over al je problemen. Een ander kan jouw probleem niet oplossen, dat zul je zelf moeten doen. Als je jaloers bent, ben je geneigd de ander terug te fluiten: als jij dit of dit niet meer doet, ben ik niet meer jaloers. Daarmee leg je het probleem bij de ander en los je het eigenlijke probleem niet op. Natuurlijk kun je als partners proberen afspraken te maken waardoor jaloezie beter te hanteren wordt, maar uiteindelijk is het aan jou om je eigen gevoelens van jaloezie te onderzoeken en te achterhalen wat ze over jou zeggen. Jaloezie is een gevoel waar je doorheen moet. Zo lang je ervan weg wilt, houd je het in stand. In hoeverre neem je verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens? Dat geldt voor beide partners. Wil je een relatie waarbij je onder dwang bereikt dat je partner doet wat jij wilt, of laat wat jij niet wilt? Wat voor gevolg heeft dat voor je zelfrespect en voor het respect voor de ander?

jaloezie als teken van liefde

Een van de deelnemers aan een polyamoriecafé bracht in dat hij nooit een echte commitment aanging en hij daardoor ook nooit jaloezie ervoer. Nu hij die commitment wel aangaat, komt er ook jaloezie naar boven en is hij dat meer gaan waarderen als iets positiefs. Er ontstond een discussie over de vraag of jaloezie een goed teken is, een teken van echte liefde. Is jaloezie überhaupt positief te noemen? Of is het negatief? Gevoelens zijn op zichzelf niet positief of negatief, ze zijn er gewoon. Als je oordeelvrij naar gevoelens kunt kijken, kun je er doorheen gaan en ze onderzoeken. Zie je jaloezie als iets negatiefs, dan bestaat het risico dat je ervan weg wilt, het wilt onderdrukken of ontkennen, waardoor het in stand blijft. Wanneer je jaloezie uitsluitend als een teken van echte liefde ziet, zul je het wellicht koesteren. Dat kan, maar dan wordt polyamorie erg lastig. Het kan een goed gevoel geven als je voor het eerst merkt dat je jaloers bent, maar dat daarmee wordt jaloezie an sich niet positief; het zegt slechts dat je blijkbaar in staat bent jaloers te worden, zelfs als je altijd dacht dat jaloezie een keuze was. Gevoelens zijn geen keuze, wel hoe je ermee omgaat.

praat erover

Ook stellen waarbij beiden polyamoreus zijn, kunnen verstrikt raken in een web van verwijten, dreigementen als gevolg van angst elkaar te verliezen en emotionele dwang om te voorkomen dat de een iets doet waar de ander problemen mee heeft. Sommige mensen hebben behoefte aan hulp bij dat proces (bij Links kun je gegevens vinden van in polyamorie gespecialiseerde en ‘polyvriendelijke’ hulpverleners).

In het forum op deze site en in de geheime Facebookgroep polyamorie.nl delen mensen hun ervaringen. Ook monogame partners die een zogeheten mono-polyrelatie hebben (de een mono en de ander poly), delen hun ervaringen daar. Zij ervaren er veel steun en begrip, net als poly’s; niet iedereen vindt het eenvoudig in z’n omgeving mensen te vinden waar ze ervaringen mee kunnen delen. Als je in een proces zit waarbij je je bestaande relatie wilt openen, zit je niet te wachten op het risico op (voor)oordelen en is het heel prettig als je je volledig kunt uitspreken over je ervaringen, zowel de mooie ervaringen als de lastigere. Wil je lid worden van de Facebookgroep, stuur dan een vriendschapsverzoek naar Benny Lobo op Facebook. Zij kan je toevoegen aan de groep en desgewenst direct na het toevoegen aan de groep weer ontvrienden, zodat voor jouw Facebookvrienden geen link naar Benny of naar polyamorie zichtbaar wordt.


timemanagement

Timemanagement is een thema dat vaak wordt ingebracht als bespreekpunt door deelnemers aan polyamoriecafé’s. Hoe verdeel je je tijd over je partners? Moet dat eerlijk worden verdeeld of zit het meer in kwaliteit dan in kwantiteit? Als je met je vrouw vooral de dagelijkse beslommeringen deelt en met je polypartner uitsluitend leuke uitstapjes maakt, heb je dan twee gelijkwaardige relaties? Ook hierin kun je te maken krijgen met jaloezie en is het zaak eerlijk bij jezelf en bij elkaar na te gaan wat je motieven, je wensen en je behoeften zijn.

lees meer...

Ben je in staat alle ballen in de lucht te houden en voelen alle betrokkenen zich daar goed bij? Als je een fulltime baan hebt, een gezin met kleine kinderen en ook nog een polyrelatie aan de andere kant van het land, is het dan reëel om te veronderstellen dat je elkaar elk weekend kunt zien? (Die vraag geldt voor beide relaties!) Het risico op een burnout is niet ondenkbeeldig als je hoge eisen aan jezelf stelt in combinatie met bovenstaande factoren. Ook kan het onvrede veroorzaken bij een van de partners of bij het gezin, de kinderen. Het is zaak daar goed over na te denken én ook over dat aspect goed te praten met alle betrokkenen voor je aan een polyrelatie begint. Heb je er wel ruimte en tijd voor?  Wat doe je als je bang bent dat je tekortschiet of als je partner vindt dat je tekortschiet? Dit geldt natuurlijk voor alle relaties, maar mensen die polyamoreus leven hebben daar zeker ook een uitdaging liggen.


(voor)oordelen

Polyamorie is voor heel wat mensen een behoorlijk taboe, niet zelden ook voor polyamoristen zelf. Bij de polyamoriecafé’s vertellen deelnemers regelmatig dat zij er jaren over hebben gedaan voordat zij voor zichzelf accepteerden dat ze polyamoreus willen leven. Vreemdgaan wordt in onze samenleving doorgaans weliswaar afgekeurd, maar de openheid van polyamorie is sommige mensen erg confronterend. Het kan ze confronteren met hun eigen heimelijke verlangens, of met hun verleden, zeker als ze pijnlijke ervaringen met vreemdgaan hebben. Er kan ook schaamte meespelen. Schaamte voor de kinderen, de familie, de buren. Toch zijn er ook steeds meer mensen die ‘uit de kast komen’ en die ervaren dat er veel begrip voor is.

Vooroordelen over polyamoristen:

  • Je relatie is niet goed als je verliefd wordt op een ander
  • Je kunt je gewoon niet binden, je hebt bindingsangst
  • Je bent seksverslaafd
  • Je wilt altijd maar meer en je hebt nooit genoeg. Je bent rupsjenooitgenoeg
  • Je bent afhankelijk van de goedkeuring van anderen en daarom ga je steeds andere relaties aan
  • Je kunt niet kiezen
  • Je gaat problemen in je relatie uit de weg
  • Je zoekt bij een ander wat je tekort komt in je relatie

Dit rijtje is ongetwijfeld veel langer te maken. Nou willen we heus niet beweren dat er geen polyamoristen bestaan met bindingsangst, of polyamoristen die seksverslaafd zijn. Ook zullen er best mensen zijn die denken dat polyamorie een oplossing is voor een slechte relatie. Dit zijn echter valkuilen die niets te maken hebben met polyamorie an sich. Deze valkuilen gelden voor iedereen; ook bijvoorbeeld mensen die serieel monogaam zijn, moeten ervoor waken dat ze niet vanuit ‘verkeerde’ motieven van de ene relatie overgaan naar de andere.

ervaringsverhalen

Als je meerdere liefdesrelaties aangaat, kom je in elke relatie in aanraking met een ander deel in jezelf en kun je andere dingen delen die voor jou belangrijk zijn.

De meeste ervaringsverhalen zijn verschenen in de media. Klik hier voor ervaringsverhalen in tijdschriften, kranten, op tv en op de radio.

Isabel

Voor mij betekent polyamorie: vanuit mezelf verbinding maken met andere mensen die dat ook helemaal vanuit zichzelf doen. Zonder grenzen, zonder angsten, zonder schuldgevoelens en zonder verwachtingen. Vanuit vrijheid en openheid gewoon kijken wat het met je doet. Waar vloeit het helemaal samen dat je denkt: wauw! Of waar botst het? Waar wringt het? En waar ligt dat dan aan? Ik vind het ontzettend boeiend om op deze manier andere mensen maar ook vooral mezelf heel erg goed te leren kennen!

Ik heb geen behoefte aan een tweede volledige relatie. Ik heb wel de behoefte om mij met hart en ziel over te kunnen geven als ik in contact met iemand kom. Het gaat er dan niet om hoe ver of hoe diep dat contact gaat. Met sommigen mensen kun je onwijs lachen. Met anderen kun je weer heel diep praten. Ik heb een hele goede vriend met wie ik gewoon knuffel en niet meer dan dat. We hebben één keer seks met elkaar gehad. Ten slotte vinden we elkaar leuk en dan doe je dat toch? Maar seks past niet bij ons. Ik slaap nog wel eens bij hem maar dan slapen we gewoon in één bed als een soort broer en zus.

Ik koester vaker heel warme gevoelens, echt liefde, voor iemand zonder dat ik daarmee seks wil hebben. Mannen hebben dan meteen zoiets van: “Oh, ze is beschikbaar. Ze is neukbaar.” Vooral als ze weten dat Robert en ik een open relatie hebben. Op zo’n moment voel ik me echt ‘niet gezien’. Zo steek ik niet in elkaar. Maar als ik goed uitleg hoe het voor mij werkt dan ontstaat er soms alsnog een mooie relatie. Ik heb verschillende bijzondere ontmoetingen gehad met mensen waarvoor ik liefde voelde. Er bestaan voor mij geen gradaties in hoe ik die liefde uit. Voor sommige mensen staat polyamorie voor het uiting kunnen geven aan de verliefdheid die je voelt voor die ene andere persoon die niet jouw vaste liefdespartner is. Toen ik verliefd werd op Bob dacht ik een keuze te moeten maken tussen twee mannen. Ik was opgevoed met de monogamie als norm. ‘Je kunt niet alles hebben’ was zo’n typische uitspraak van mijn moeder. Nu denk ik: ‘Maar wel twee geliefden!’

Linda

Ik vind het heerlijk om te ervaren dat het mogelijk is om met mijn twee geliefden samen te wonen. Ik ben opgevoed met het idee dat je voor één persoon kiest, maar ik herinner mij nog goed dat er in mijn jeugd een liedje was met de tekst: ‘Torn between two lovers, feeling like a fool, loving both of them is breaking all the rules’. En toen dacht ik al: hoezo ‘is breaking all the rules’? Waarom kun je niet van twee mensen houden? Er is blijkbaar iemand verliefd op twee mannen. Waarom moet je dan kiezen? En hoe maak je dan je keuze? Dat is toch absurd! Want het is toch hartstikke mooi om van twee mensen te houden? En voor die twee mannen kan dat ook heel mooi zijn. Ze hoeven voor elkaar niets te voelen, maar ze hebben toch gemeenschappelijk dat ze allebei van dezelfde persoon houden. Ze hebben blijkbaar allebei gezien dat die ene vrouw een geweldig persoon is. Ze hebben dus al een geweldige overeenkomst! Waarom zou dat nou niet kunnen? Ik blijf het vreemd vinden dat we opgevoed worden met het idee dat er maar één persoon in je leven kan zijn van wie je houdt. Niemand krijgt in zijn opvoeding mee dat je maar van één kind kunt houden. Als je vijf kinderen hebt dan vinden we het normaal dat je van alle vijf evenveel houdt. Waarom niet van meerdere partners? En waarom niet van beide geslachten? Dat vinden mensen vaak ook maar raar. Niemand in onze kenniskring heeft tegen ons gezegd dat ze het vreemd vinden of dat het gedoemd is om te mislukken dat wij met zijn drieën samenleven. Misschien zijn er mensen geweest die het gedacht hebben. Maar niemand heeft het uitgesproken. Wel zeggen mensen vaak: ‘Ik zou het zelf niet kunnen’.

Er zijn ook mensen die zichzelf als polyamoreus beschouwen maar dit niet persoonlijk in de praktijk brengen. Soms hebben ze gewoon niet twee keer een juiste persoon ontmoet of verkeren ze in een levensfase waarin ze geen tijd hebben voor meer dan één relatie. Zij hangen echter uit volle overtuiging het gedachtegoed aan. Soms onderhoudt de partner waarmee ze samenleven een polyamoreuze relatie.

Jeroen

Als ik naar een andere vrouw kijk dan ben ik er niet mee bezig of ze een relatie heeft of niet. Ik kijk of ik haar leuk vindt of niet. Ik ben er niet op uit om een vrouw het hof te maken. Ik ben gewoon op zoek naar een stuk gezelligheid. Wat ik nog wel eens te horen krijg is dat er door mijn toedoen relaties stuk kunnen gaan. Maar als een relatie door een contact met mij stukloopt dan zat er iets in die relatie niet goed. Er zijn altijd mensen die je mag. Soms ontstaat daar iets uit en voel je meer. Ik ontmoette eens een vrouw die zei: “Die Floor van jou heeft het goed voor elkaar. Die eet mooi van twee walletjes!” Ik denk dan: tja, misschien is dat ook wel zo, maar wat is er eigenlijk mis mee? Wat een waardeoordeel! Over het algemeen is het meer geaccepteerd dat een man twee vrouwen heeft. Een vrouw met twee mannen hoort gewoon niet.

Ten slotte zijn er polyamoristen die bewust alleen wonen omdat ze van mening zijn dat ze alleen dan voldoende onafhankelijk kunnen zijn om onvoorwaardelijk van meerdere mensen tegelijk te kunnen houden.

Het blad New York Magazine signaleerde al in november 2005 polyamorie als trend. Onder de kop The new Monogamy staat: ‘Een nieuwe generatie stellen maakt bewust afspraken over gelegitimeerd vreemdgaan om het leven een beetje spannend te houden.’ De sleutelkenmerken van polyamorie zijn open communicatie, eerlijkheid en respect voor elkaar. Als er sprake is van meerdere liefdesrelaties dan hebben alle betrokkenen kennis hiervan en ingestemd ermee. Er is geen sprake van leugens en bedrog, van stiekeme verhoudingen of geheime afspraakjes.

Geheimen tussen jou en je partner zorgen ervoor dat je verwijderd raakt van elkaar. Bij polyamorie gebeurt precies het omgekeerde. Juist door open te praten over de gevoelens die je voor een ander hebt en te praten over de behoefte die je voelt om daar iets mee te doen kom je dichter bij elkaar. Door jezelf helemaal te laten zien zoals je bent en door elkaar onvoorwaardelijk te accepteren gaat de liefde stromen.

Sophia
Ik vind het verschrikkelijk interessant om een nieuw mens te leren kennen. Zeker een mens als Bart. Hij is intelligent en heeft gevoel voor humor. Hij is een mens waar heel veel aan te beleven is. Bovendien is hij gek op me en dat is heerlijk om te ervaren. Verder doe ik met Bart hele andere dingen dan ik met Victor doe. Bart is een heel ander mens. Mijn relatie met Bart biedt mij de mogelijkheid om dingen te beleven, die ik niet zou beleven als ik geen relatie met hem zou hebben. Het biedt de mogelijkheid om heel veel te leren en uit te zoeken. Het gaat gewoon allemaal dubbel. Onze relatie is nog heel pril. Ik vind het heel interessant om opnieuw te ervaren wat er allemaal bij komt kijken, als je weer zo’n nieuwe relatie opstart.

Lara
Ik word soms een beetje gestoord van die mensen om me heen die altijd maar met seks bezig zijn. Vaak denken mensen dat je een open relatie hebt omdat je seks met andere mensen wilt hebben. Maar daar gaat het me helemaal niet om. Ik knap er op af als mensen deze houding hebben. Het is moeilijk om hen uit te leggen wat nou precies de meerwaarde van een extra liefdesrelatie is. Voor mij is de grote meerwaarde van het aangaan van andere intieme relaties dat ik mij veel sterker kan ontplooien. Het contact met iemand waarmee je een intieme relatie hebt is veel dieper dan met een gewone vriend of vriendin. Het is echt een intense relatie. In elke liefdesrelatie kom je andere facetten van jezelf tegen. Ik vind het de ultieme manier om mijzelf te ontplooien. Bij Bastijn voel ik mij een andere Lara dan bij Justin. Die andere Lara zit net zo goed in mij. Bij één vaste relatie loop je het risico om vast komen te zitten in je eigen patronen. Meerdere liefdesrelaties houden je scherp. De meerwaarde is bovendien dat ik mij op deze manier heel erg gelukkig voel. Dat geldt ook voor Justin. En ik vind het heerlijk om Justin gelukkig te zien!

Linda
De meeste mensen zijn opgevoed met het idee ‘je krijgt een vriend, je gaat trouwen en je krijgt kinderen’. Het is dan best moeilijk om je voor te stellen hoe het is om van meerdere mensen te houden. Mensen denken vaak dat het hoogst haalbare is, dat je heel gelukkig wordt met één persoon. Kinderen zijn dan nog een leuke toevoeging. Je kunt je van tevoren niet voorstellen hoe gelukkig je je voelt als je van meerdere mensen houdt. Net als bij kinderen krijgen. Het geeft zo’n enorme verrijking! Iemand kan je dat vertellen en dan zeg je: “Ja ik kan me dat voorstellen.” Maar hoe het voelt is niet uit te leggen. Je weet het pas als je het ervaart.

Isabel
In een bepaalde periode in mijn leven ging het heel slecht met mij. Robert had in die tijd echt de behoefte om af en toe luchtig contact te hebben met mensen. Hij had twee goede vriendinnen waar hij regelmatig ’s avonds of in het weekend naartoe ging. Vriendinnen zeiden tegen me: “Vind jij het goed dat hij een hele avond naar een andere vrouw gaat?” Ik had dan zoiets van: “Eh, ja…” De reactie was steevast: “En als ze dan verliefd worden?” Ik reageerde weer met: “Tja ….en?” Vriendinnen vonden het dom van mij. “Je laat toch je man niet naar een andere vrouw gaan?” Maar ik wist heel goed wat Robert en ik hadden en waar hij behoefte aan had. Met Marie-Cécile, één van die twee vrouwen, heeft hij nooit lichamelijk contact gehad maar wel een heel diep geestelijk contact. Dat was belangrijk voor hem. Net zoals het voor mij ook heel belangrijk was dat ik mijn diepe kant kon uitdiepen zonder dat ik me schuldig hoefde te voelen. Want Robert vond het op een gegeven moment vervelend om zulke diepe gesprekken over mij te voeren.

Toen Robert en ik trouwden was ik de tweede vrouw in zijn leven waarmee hij seks had. Toen hij tweeëndertig was werd hij benieuwd of hij nog goed in de markt lag. Hij was bovendien nieuwsgierig naar wat de rest van de seksuele wereld te bieden had. Hoe zou seks met andere vrouwen zijn? Hij wilde graag een keer naar een parenclub. Gelukkig was onze relatie zo open dat hij die behoefte met mij besprak. Ik had helemaal geen behoefte aan een parenclub. Het ging hem echt om de fysieke kant, de lust. Mijn reactie was: “Dat moet je doen. Nu kan het nog. Het lijkt me afschuwelijk voor jou als dit een frustratie voor jou gaat worden. Stel dat je op je vijftigste denkt: “Had ik maar eens seks ervaren met een andere vrouw of had ik maar geweten hoe het er in een parenclub aan toegaat.” Via een chatroom op Internet leerde Robert een vrouw kennen die een open relatie had met haar man. Ze waren swingers. Zij wilde ook wel een keer naar een parenclub. Haar man vond het goed. Inmiddels hebben ze al zo’n vijf jaar contact met elkaar. Regelmatig hebben ze telefonisch contact. Ze weten veel over elkaar maar er is geen liefde in het spel. Ze hebben wel een soort van verbondenheid maar ze storten zich niet met hart en ziel op elkaar. Dat stuk openen ze niet voor elkaar.

Via zijn andere relaties zie ik hele andere kanten van Robert. Ik spreek wel eens mijn verbazing uit: “Zo ken ik jou helemaal niet”. Hij leert zelf ook hele andere kanten van zichzelf kennen. Dat is zo enorm boeiend! Ga in relatie met mensen niet gelijk bepaalde grenzen stellen maar laat het gewoon open en wees niet bang voor de uitkomst.

Robert vindt aan mij leuk dat ik open ben en alles vertel. Aan Liv vindt hij juist leuk dat ze zo gesloten is als een oester. Hij moet alles uit haar trekken. Ik zou er helemaal gek van worden. Hij eigenlijk ook, maar toch vindt hij dat juist een uitdaging aan haar. Het is toch mooi dat hij dat stukje in hemzelf nu via haar verder kan ontdekken en ontwikkelen. Blijkbaar heeft hij iets in zich waardoor hij iemand losweekt en uit haar schulp trekt. Dat talent kan hij bij mij niet kwijt. Fijn dat hij dat bij een ander wel kan.

Ik heb dat zelf met Duco ook. Ik heb af en toe een enorme worstelrelatie met hem. Maar daar leer ik juist ook veel van. Het dwingt me constant tot nadenken, tot herijken: “Wat is nou belangrijk voor mij?” Of: “Waarom doe ik zo? Waarom reageer ik zo?”

Het feit, dat je met een andere partner in aanraking komt met andere delen in jezelf, kan ook de druk wegnemen bij een eerste partner om iets te moeten ‘vervullen’ wat er eigenlijk niet inzit (voor zover een partner iets zou moeten vervullen). Verbindingen met meerdere mensen bieden je de gelegenheid om je op meerdere fronten te ontwikkelen, je blokkades te onderkennen en te overwinnen en dichter bij jezelf te komen, authentieker in het leven te staan.

Linda
Het voordeel met z’n drieën is dat je gemakkelijker je eigen gang kunt gaan. Er blijven altijd twee personen over die samen iets kunnen gaan doen. In de vakantie vind ik het heerlijk om een boek te lezen. Het liefst tot het boek helemaal uit is. Maar als ik daaraan toegeef verplicht ik Dave om iets voor zichzelf te gaan doen. Hij leest nu eenmaal niet graag. Hij gaat dan een beetje rondlopen, een beetje snorkelen, een beetje zwemmen…en dan let ik op of hij zich weet te vermaken. Ik vraag mij dan af of ik wel door kan gaan met lezen of dat ik mij weer met hem bezig moet houden. Ik wil natuurlijk dat Dave ook een fijne vakantie heeft. Tegenwoordig lees ik gewoon lekker mijn boek. Dave en Samantha gaan samen snorkelen. Ik hoef mij niet meer druk te maken over het feit dat Dave alleen is. Soms heb ik zin om te zwemmen en dan vraag ik wie er meegaat. Meestal is er wel eentje die meegaat. Soms gaan we met z’n drieën zwemmen. Als je met zijn drieën bent kun je meer jezelf zijn en je hebt meer tijd voor je eigen ontplooiing dan wanneer je met z’n tweeën bent. Normaalgesproken sta je daar helemaal niet bij stil. Verder geef ik nog steeds de hele dag door liefde en aandacht. Ik ben niet meer gaan geven dan in het verleden maar ik krijg wel alles dubbel terug. Samantha en Dave weten allebei dat ik gek ben op bloemen. De kans op een mooie bos is nu voor mij verdubbeld.

Loes
De aanwezigheid van Siebo heeft ook voordelen voor Richard. Bijvoorbeeld op vakantie. Siebo en Richard zijn allebei gek van voetballen, dus met de kinderen is dat altijd dikke pret. Als Richard geen zin heeft om met de kinderen te gaan zwemmen dan krijgen ze Siebo wel zo gek. Siebo en ik houden van zonnebaden. Richard ligt liever in de schaduw. Door die extra persoon kun je gewoon wat meer wisselen en heb je altijd wel gezelligheid. Met reizen is er een extra persoon die wakker blijft en de kaart leest. Voor mij is het gewoon het allerfijnste, dat ik geen van beiden hoef te missen. Als ik samen met Richard thuis ben dan mis ik Siebo. Ik mis Siebo erger dan ik Richard mis in het omgekeerde geval. Want Richard is er altijd. En Richard komt ook weer. Ik ben er ook aan gewend dat hij weg is, want hij reist veel voor zijn werk. Bovendien heb je dat ‘missen’-gevoel na vijftien jaar niet meer zo heftig. Richard is een hele sterke man met een hele sterke persoonlijkheid. Een heel bijzondere man. Echt mijn Richard.

Meerdere verbindingen aangaan betekent intenser leven. Een heleboel wordt dubbel. Niet alleen de positieve, maar ook de negatieve dingen kun je dubbel krijgen.

Linda
Toen ik zwanger raakte van Danny kreeg ik met twee partners te maken die zelf niet echt voor een kind hadden gekozen. Je kunt je misschien voorstellen hoe mijn zwangerschap is verlopen. Twee partners die elkaar alleen maar zaten te steunen… Ik heb nauwelijks zwangerschapsklachten durven uiten. Ik heb niet gerust. Ik ben alles gewoon blijven doen. Toen Danny net geboren was zorgde ik er voortdurend voor dat Dave en Samantha geen last hadden van hem. Ik had het gevoel dat ik ervoor moest zorgen dat ze het leuk vonden dat ie er was. Dat gevoel begint pas de laatste tijd een beetje te veranderen. Voor de rest is alles met z’n drieën eigenlijk heel soepel verlopen. Ik realiseer me verder dat als je met z’n drieën leeft, dan is de kans dat er iets verschrikkelijks gebeurt met je geliefde verdubbeld.

Lara
Er zijn zoveel kanten van het individu die pas tot uiting komen wanneer het gestimuleerd wordt door iets nieuws of iets anders. Als het echt gaat om groei voor jezelf geloof ik dat monogamie je op den duur tegenhoudt. Een open relatie gaat mij niet om meer, betere, leukere of avontuurlijkere seks. Het gaat om de verdieping van jezelf als mens.

Jeroen
Een voordeel van het onderhouden van twee relaties is dat je je relaties gemakkelijker fris houdt. Je moet iets met de wezenlijke dingen in een relatie. Niets is vanzelfsprekend. Je moet erin investeren. Het houdt je scherp, het houdt je kritisch. De kwaliteit van de relatie houdt je bij elkaar. Ik vind de kwaliteit van een relatie belangrijker dan de kwantiteit. Een bepaalde tijd heb je natuurlijk wel nodig om je affectie te kunnen onderhouden. Maar het altijd bij elkaar zijn en alles samen willen doen kan op den duur ook een relatie verstikken. Je flexibel opstellen en ingaan op de ander zijn voor mij wezenlijke aspecten van een relatie. Want dat betekent dat je openstaat voor de ander. Ik denk dat polyamorie relaties beter maakt want het dwingt je ook om heel goed na te denken: “Wat wil ik eigenlijk met mijn relaties?” Niets is meer vanzelfsprekend.

Linda
Als er twee personen een meningsverschil hebben dan bemiddelt de nummer drie. Die zegt dan dingen zoals: “Ja, maar zo bedoelt zij het niet.” Je hebt altijd een soort van onafhankelijke scheidsrechter, waarvan je weet dat die van allebei houdt. En die houdt je een spiegel voor.”

Ten slotte is uit onderzoek gebleken dat aanrakingen zoals aaien, knuffelen, massage en sociale interactie grote stressoplossers zijn. En het gevoel hebben verbonden te zijn met andere mensen is gerelateerd aan een langere levensduur.