Jaloezie is geen gevoel

Het thema jaloezie leeft. Het is hét thema bij meetings over polyamorie en vrije liefde en op Pluk de liefde staat de uitslag van een poll hoe we omgaan met jaloezie in open relaties. Want ook bij niet-monogame relaties wordt er heel wat af gesoebat: als jij dit doet, doet het mij pijn. En als je van me houdt, wil je me geen pijn doen. Dus is het aan jou om je gedrag aan te passen zodat ik geen pijn voel. Of, andersom: als je van me houdt, laat je me vrij om te doen wat ik wil, ook als het jou pijn doet. Wat is nou wijsheid? In de poll van Pluk de liefde werd gevraagd naar strategieën om om te gaan met jaloezie. Daaruit kwam ‘goed met elkaar praten over wat we willen’ bovenaan te staan, met ‘luisteren naar elkaar als tweede’. Op de derde plek kwam – gelukkig – ‘zelfreflectie’.

Wát wil je?

Het klinkt mooi, praten met elkaar over wat we willen, en luisteren naar elkaar. De vraag is echter wát je dan wilt, als je met elkaar praat. Wil je dat je partner bepaalde dingen niet doet omdat het jou pijn doet? Misschien doet het je pijn als je partner veel tijd en aandacht aan zijn of haar nieuwe geliefde besteedt, of als ie zo verliefd is dat ie de hele tijd aan het whatsappen is, terwijl jij ernaast zit. Krijg ik nog wel de aandacht die ik altijd kreeg, en zo nee, wat betekent dat dan? Moet ik almaar inleveren zodat de ander erop los kan leven? Soms kom je eruit met afspraken over de hoeveelheid tijd die je aan elkaar wilt besteden, of over de aandacht die je voor elkaar wilt hebben. Maar heel vaak gaat het over veel basalere vragen als: is het ‘ik’ belangrijker dan het ‘wij’? En welke ‘ik’ is dan belangrijker, mijn ik of de ander z’n ik? Telt mijn wens even zwaar als de wens van de ander?

Overtuigingen

Hoe we omgaan met jaloezie, wordt onbewust grotendeels beïnvloed door onze cultuur en de daarmee samenhangende overtuigingen. In elke samenleving heersen bewuste en onbewuste collectieve opvattingen. Het merendeel van de mensen in onze maatschappij vindt het bijvoorbeeld niet meer dan logisch dat je jaloers bent als je partner gevoelens voor iemand anders koestert. Mijn ervaring is, dat als ik last heb van bijvoorbeeld jaloezie, dat vaak is ingegeven door overtuigingen waar ik me totaal niet bewust van was. Pas na grondig zelfonderzoek kom ik daar achter, of als iemand me een spiegel voorhoudt, of als ik lees waardoor ik wakker word geschud. Bijna altijd zijn (onbewuste) overtuigingen of aannames de veroorzaker van jaloezie, en dan helpt ‘praten over wat je wilt’ of ‘luisteren naar elkaar’ niet, omdat je daarmee alleen de gevolgen probeert te beteugelen zonder iets aan de oorzaak te doen (tenzij je praat over de onderliggende oorzaken natuurlijk).

Afspraken maken helpt niet (altijd)

Een voorbeeld. Een stel dat bij mij in coaching kwam, liep voortdurend tegen zijn jaloezie aan. Hij wilde zijn vrouw wel de ruimte geven, maar telkens als ze naar haar geliefde vertrok, zat hij met maagpijn op de bank te wachten tot ze terugkwam. Ze probeerden afspraken te maken zodat het voor hem hanteerbaar werd, maar niets hielp. Na lang doorvragen kwam eruit: “Ik begrijp gewoon niet waarom ze die behoefte heeft. Ik heb genoeg aan haar”. Hij heeft dus last van de onbewuste overtuiging, veroorzaakt door onze monogaamgerichte cultuur, dat je niet genoeg hebt aan je partner als je ook behoefte hebt aan relaties met anderen. Als hij niets doet aan die overtuiging, dan kunnen ze afspraken maken tot ze een ons wegen, maar gaan ze er niet uitkomen.

Jaloezie is geen gevoel

Wat is nou eigenlijk jaloezie? Jaloezie is een heel breed begrip. Er zijn stapels boeken over geschreven. Wij noemen jaloezie een gevoel, maar eigenlijk is het meer een overtuiging dan een gevoel. Je vóélt je bang, boos, verdrietig, nerveus, onrustig, onzeker en/of verward, maar jaloezie an sich is geen gevoel. Jaloezie bestaat uit een mix van bepaalde gevoelens, versterkt door de gedachten en overtuigingen die je daarover hebt. Gedachten die voortkomen uit bijvoorbeeld angst (straks vindt ze die ander leuker, want eigenlijk vind ik als ik heel diep naar binnen kijk, mezelf niet zo leuk), en door de conclusies die je daaruit trekt (als hij mij leuk genoeg had gevonden, had ie geen behoefte aan die ander). Daarbij spelen onze maatschappelijke overtuigingen ook nog een heel grote rol. De meeste mensen die bij mij in coaching komen, kunnen nergens in hun omgeving terecht met vragen over jaloezie omdat ze dan te maken krijgen met uitspraken als “Wat een egoïst, trap hem toch de deur uit!”

Jaloezie als teken van liefde

Een van de deelnemers van mijn polyamoriecafé’s vertelde dat hij nooit een echte commitment aanging en hij daardoor ook nooit jaloezie ervoer. Nu hij die commitment wel aangaat, komt er ook jaloezie naar boven en is hij dat meer gaan waarderen als iets positiefs. Er ontstond een discussie over de vraag of jaloezie een goed teken is, een teken van echte liefde. Is jaloezie überhaupt positief te noemen? Of is het negatief? Gevoelens zijn op zichzelf niet positief of negatief, ze zijn er gewoon. Als je oordeelvrij naar gevoelens kunt kijken, kun je er doorheen gaan en ze onderzoeken. Zie je jaloezie als iets negatiefs, dan bestaat het risico dat je ervan weg wilt, het wilt onderdrukken of ontkennen, waardoor je niet naar de onderliggende gevoelens kijkt. Wanneer je jaloezie uitsluitend als een teken van echte liefde ziet, zul je het wellicht koesteren. Dat kan, maar dan wordt polyamorie erg lastig. Het kan een goed gevoel geven als je voor het eerst merkt dat je jaloers bent, maar daarmee wordt jaloezie op zichzelf niet positief; het zegt slechts dat je blijkbaar in staat bent jaloers te worden, zelfs als je altijd dacht dat je geen jaloezie kende. Gevoelens zijn geen keuze, wel hoe je ermee omgaat.

Het probleem bij de ander leggen

Bij jaloezie is het zaak bij jezelf na te gaan wat jouw onderliggende behoefte is. Jaloezie gaat niet over als je van je partner verlangt dat hij zijn gedrag aan jouw angst aanpast, sterker nog, daarmee houd je het in stand. Jaloezie is in beginsel jouw probleem. De stelligheid waarmee ik dit inbreng bij coachklanten roept altijd sterke reacties op, maar in de kern klopt het dat jij probleemeigenaar bent, zoals je eigenaar bent over al je problemen. Een ander kan jouw probleem niet oplossen, dat zul je zelf moeten doen. Als je jaloers bent, ben je geneigd de ander terug te fluiten: als jij dit of dit niet meer doet, ben ik niet meer jaloers. Daarmee leg je het probleem bij de ander en los je het eigenlijke probleem niet op. Natuurlijk kun je als partners proberen afspraken te maken waardoor jaloezie beter te hanteren wordt, maar uiteindelijk is het aan jou om de gevoelens die aan de basis liggen van jouw jaloezie, te onderzoeken en te achterhalen wat ze over jou zeggen. Jaloezie is iets waar je doorheen moet. Zo lang je ervan weg wilt, houd je het in stand.

2,731 totaal aantal vertoningen, 2 aantal vertoningen vandaag

Geef een reactie